De cantico Exodi (b). Cap. XV, f . 1 21.

i. In Scripturis sanctis considerandis nos regers debet earumdem Scripturarum auctoritas. Sensum nostrum, fratres charissimi, in Scripturis sanctis considerandis atque tractandis regcre debet carumdem Scripturarum manifestissima aurtoritas; ut ex eis quæ aporte dicta sunt ad nutriendos nos, ea quæ obscurius dicta sunt ad exercendos nos, lidelitcr disserantur. Qnis enim audeat aliter exponere sacramenta divina, quam cordc atque ore apostolico prædicatum atque præscriptum est? Dicit autem apostolus Paulas : Nolo vos ignorare, fratres, quia patres nostri omnes sub nube fuerunt, et omnes per mare transierunt, et omnes in Moyse baptizati sunt, et in nube, et in mari; et omnes eamdem escam spiritualem manducaverunt, et omnes cumdem potum spiritualem biberunt. Bibebant autem de spirituali consequente eos petra; petra autem crat Christus. Sed non in plurimis eorum beneplacitum est Deo. Prostrati enim sunt in deserto. Hæc autem figuræ nostræ factæ sunt, ut non simus Cupientes mala, sicut et illi cupierunt. Et paulo ' Emendalus ad r. v. et ad Sirm. (u) ,I lias, inter sirmondianos 2. (b) Idem est titulus al.ud Possidium, Indiculi cap. 8. Excerptum ex boc sermone I rdixins exhibet JoanUl'1i liomanae Ecclesie diaconus in suis Collectaneis ad I riorci septem Veteris Testamenti liIoros, nondum vulgatis, quorum penes nr.s est ex lIibliolheca Corbeicnsi pervetustum excmplar, auctoris forsilan x>tale, alll eerle annis pOSl nonulII S:I'culum non multis descriptum. Dubium nohis aliquandosrrmoneni istum effecerat ellarranlli genus coucisum et subobscurum : set! cum AuguslinulII cæleroquin maxime sapiat, jar est credere locis nonnullis obscuritatem a!tatan) esw librariorum lajsu; sicutl videre licet in uno et altero loco, quem ad Joannis collectanea rcdiQtegramus. Suspicamur præterea sermonem bona parte esse decurtatum. post : Omnia hæc, inquit, in figura cuntingebant illis; scripta sunt autem ad correctionem notrum, in quos finis sæculorum devenit (I Cor. x, 1-11).

2. Transitus. maris Rubri figura Baptismi. lliuc iLaque, dilectissimi, nullus fidelium dubitaverit, trans- Hum illius populi per niare Rubi um figuram fuisse Baptismi nostri : ut a diabolo et angelis ejus, qui nos tanquam Pharao et Ægyptii, luto carnis obnoxios velut laterum optribus atterebant, duce Dom no nostro Jesu Christo, cujus tunc figuram Moyses gerebat, per Baptismum liberati, Cantemus Domino : gloriose enim magnificatus est ; equum et equitem projecit in mare. Nobis euim mortui suut, qui nobis jam dominari non possunt : quoniam ipsa delicta nostra, quæ nos illi subditos fecerant., lavacro gratius sanctæ liberatis nobis, tanquam in mari submersa atque dcleta sunt. Cantemus ergo Domino : gloriose enim magnificatus est; equum et equitem projecit in mare, superbiam et superbum delevit in Baptismo. Jam quippc humilis subditus Dco cantal hoc canticum. Nam superbo gloriam suam quærenti, et se magnificanti, non est gloriose magnificatus Dominus. Justificatus autem irnpius, credendo in cum qui justificat impium, ut depuletur fides ejus ad justitiam (Rom. IV, 5), ut justus ex fide vivat (Id. i, 17); ne ignorans Dei justitiam, ct suam volens constituere, justitiæ Dei non sit subjectus (Id. x, 5); verissime cantat adjutorem et protectorem sibi Dominum in salutem, Deum suum, quem honorificat. Neque enim est ex illis elatis, qui cognoscentes Deum, non sicut Deum honorificaverunt (Id. I, 21). Dicit itaque, Deus patris mei. Deus est cnim patris Abraham!, qui credidit Deo, et deputatum est illi ad justitiam (Id. IV, 5). Et idco parvuli, non de nostra justitia praesumentes, sed. de ipsius gratia, magnificamus Dominum, quoniam ipse conterit pugnas, qui pax est nostra. Et ideo Dominus nomen cat illi: cui dicimus apud Isaiam, Posside nos (Isai. xxvi, i3). Dominus nomen est illi. Non eramus, et fecit nos : perieramus, et invenit nos : vendideramus nos, et emit nos. Dominus nomen est illi. Currus Pharaonis et exercitum ejus projecit in mare. Et exallationes sæculares, et catervas innumerabilium pcceatorum, quæ in nobis diabolo militabant, delcvit in Baptismo. Ternos (a) stratores curribus imposuerat, qui nos timore doloris, timore humiliationis, timore mortis, persequendo terrebant. Haec omnia submersa sunt in Rubro mari, quia illi consepulti sumus per Baptismum in mortem (Rom. vi, 4). qui pro nobis flagellatus, exhonoratus, et occisus est. Ila Rubro pelago omnes hostes operuit, qui cruenta morte, qua nostra peccata consumerentur, Baptismum consecravit. Quod si hostes nostri devenerint in profundum linquam lapis, illos solos possidet, et cum illis solis est duritia diaboli, de quibus scriptum est, Peccator cum in profundum venerit malorum, contemnit (Prov. t sirmondus: sed dicit ei xus. Deus est eniti pat ii Jbraltam. l.oc-us shniliLer viliaLUS in Mss. sanatur hic ad boamus diaconi Collectanea nondum vulgata. Apud IXX, UlUutdi. XVIII, 3). Non enim credunt dimitti sibi posse qUit! fecerunt : et ca desperatione gravius altiusque mcrguntur. Sed, Dextera tua, Domine, glorificata eat in virtute ; dextera manus tua, Domille, confregit inimicos; et multitudine majeslatis tuœ, Domine, contrivisti adversarios. Misisti quippe iram tuam, et comedit eos tanquam. stipulam. Timuimus enim te nascentem (a), et credidimus in te, et omnia delicta nostra consumpta sunt. Nam quare per spiritum irœ Domini divisa est aqua, et gelaverunt lanquam murus aquæ, gelaverunt fluctus tu medio mari ; cum in ista divisione aquæ, gclantibns fluctibus, via patuerit populo liberato? Cur ergo non potius per spiritum misericordius Domini divisa est aqua; nisi quia terror iræ Dei, quam contemnit ille peccator, qui venit ad profundum malorum, ipse compellit ad Baptismum, ut per aquam non præfocantem, scd transeuntes per viam liberemur? Dixit inimicus, Persequar, ct comprehendam; partibor spolia, et replebo animam meam; interficiam gladio ,neo, dominabitur manus mea. Nequc intelligit inimicus vim dominici Sacramenti, quæ est in Baptismo salutari, cis qui credunt et sperant in eum : et adhuc putat etiam dominari baptizatis posse peccata, quoniam carnis fragilitate tentantur, nesciens ubi, et quando, et quomodo perficiatur plena totius hominis renovatio, quae in Baptismo inchoatur, ct præsignatur, et spe certissima jam tenetur. Tunc enim et mortale hoc induet immortalitatem, et evacuato penilus omni principatu et potestate, erit Deus omnia in omnibus (1 Cor. xv, 53, 54, 24, 28). Nunc autcm, quamdiu corpus, quod corrumpitur, aggravat animam (Sap. ix, 15), dicit inimicus, Persequar, et comprehendam. Sed misisti spiritum tuum, et operuit eos mare. Modo non dicitur spiritus iræ Dei, quando mare operuit inimicos : et paulo ante dictum est, per spiritum irœ tuœ divisa est aqua; cum par hoc potius transiens Dei populus Iibcratus sit. Sed nimirum videtur Ocus non irasci, cui sunl impunita peccata, et magis ingravescit. Unde plumbo comparatus in profunda descendit, tanto magis, quanto magis videt eos qui per fidem justificati sunt, et pro spe futura vitæ præsentia mala tulerant, in laboribus vivere, in quibus cos perferendis conlirmat Spiritus Dei. Misit ergo Deus Spiritum suum ad consolandos et exercendos in laboribus justos; et operuit mare impios, non solum putantes nihil interesse inter se et illos; sed potius æstimantes illis esse iratum Deum, qui tantis tribulationibus affligerentur, sibi autem propitium, qui tantis prosperitatibus lætarentur. Ita descenderunt tanquam plumbum in aquam validissimam. Quis similis tibi in diis, Domine? quis similis tibi ? gloriosus in sanctis, qui non gloriantur in se : mirabilis in majestatibus, qui facis prodigia. Hæc enim quæ tunc facta sunt, futurum aliquid prænuntiabant, quoniam figurae nostrae fuerunt. Exter disti dexteram tuam, transvoravit eoa terra. Nullum certe Ægyptiorum illo tempore terræ hiatus absorbuit ; aqua cooperti sunt, in mari perierunt. Quid est (a) Forte, irascentem.— Quæ lectio toti de quo traaatur ajrguinento optime oongrult. M. ergo, Extendisti dexteram tuam, transvoravit eos Urra ? An recte intelligimus dexteram Dei eum de quo Isaias dicit, Et brachium Domini CHri revelatum eat (Isai. LIII, i)? Ipse est enim unicus Filius, cui non pepercil Pater, sed pro omnibus nobis tradidit illum (Rom. VIII, 32). Atquo ita in cruce extendit manum suam dexteram, et transvoravit impios terra, cum se viclores, et illum contemptibilem put;ihant. Terra enim tradita eat in manus impii, et faciem judicium ejus operuit ( Job IX, 24), id est, divinitatem cjus. Ila gubernavit Dominus populum suum, tanquam illo ligno portatum, ubi terra, id est, caro Domini extenta impios transvoravit. Neque enim navi transivit populus mare, ut gubernasti proprie diceretur. Sed gubernasti justitia tua populum tuum, non præsumentem de justitia sua, scd ex fide viventem sub gratia tua : populum tuum hunc, quem liberasti. Novit enim Dominus qui sunt ejus (11 Tim. II, i9).

5. Transitus per eremum figura peregrinationis nostrœ in hac vita, in qua adversantes superamus auxilio Christi.— Exhortatus es in virtute tua, id est, in Christo tuo. Quia quod infirmum est Dei, fortius est hominibus (I Cor. i, 25). Et si crucifixus est ex infirmiiate, sed vivit in virtute Dei (U Cor. XIII. 4). Exhortatus es in virtute tun, et in refectione sancta tua. In eo - quippe quod carnis mortalitas in illo refecta est per resurrectionem, et in illo jam corruptibile hoc induit incorruptionem, exhortati sumus in futurum sperantes, ct propter hæc omnia præsentia tolerantes. Restat enim post Baplismurn transitus per eremum, per vitam quæ agitur in spe, doncc veniamus ad terram promissionis, terram viventium ubi nobis est portio Dominus, in æternam Jerusalem; quo donec veniamus, tuta ista vita eremus nobis cst, ct tota tentatio. Sed in eo qui vicit sæculum, vincit omnia populus Dei. Nam sicut in Baptismo, tanquam hostes a tergo insequentes, præterita peccata delentur : sic post Baplismum, in itinere vitæ hujus, cum escam spiritualem manducamus, et potum spiritualem bibimus, omnia nobis adversaulia superamus. Terruit quippe inimicos vix nostræ nomen Imperatoris nostri. Prius enim surrexit ira gentium ad perdendum nomen christianum ; ubi autem ira nibil potuit, conversa est in dolorem, et magis magisque fide crescente atque occupante omnia, dolor conversus est in timorem ; ut et superbi hujus sæculi, tanquam volatilia coeli, sub umbra oleris illius, quod ex minutissimo grano sinapis multum crevit, refugium protectionemque conquirant (Matth. XIII, 31, 32). Sic et in hoc cantico, ubi commemorantur ea, quae tunc in figura contingebant in illis, servatus est ordo iræ, doloris, et timoris gentium. Audierunt, inquit, gentes, et iratæ sunt; dotores comprehenderunt habitatores Philistiim. Tunc (e- , stinaverunt, id est conturbati sunt, duces Edom, et . principes Moabitarum : apprehendit eos tremor : tabue- - runt omnes inhabitantes Chanaan. Incumbal in eos tremor, et timor magnitudinis brachii tui. Fiant tanquam lapidet, donec transeat populus tuus, Domine, donec transeat populus tuus hic, quem acquisisti. Sic factum est, sic lit. Admiratione stupentes tanquam lapides flunt inimici Ecclesiæ, donec transeamus ad patriam. Sed et qui resistere tentaverint, sicut tunc Amalech extentis manibus Moysi (Exod. XVIII), ila nunc in signo crucis dominic superantur. Atque ila introducimur, atque planlanmr in monte hæreditatis Domini, qui ex parvo lapidc, quem vidit Daniel, crevit et implevit universam terram (Dan. II, 34, 55). Hæc pr:c- parata est habitatio Domini. Templum enim Dei sanctum est, cl sanctiticatio domus cjus qua; ab ipso est. Templum enim Dei sanctum est, ait Apostolus, quod estis vos (I Cor. III, 17). Et ne quisquam respiceret ad terrenam Jerusalem, ubi templum istud figuram quamdam temporaliter gessit, sicut oporluit, significavit de regno :aterno se dicere, quod est æterna Ira:reditas Dei, aeterna Jerusalem. Secutus enim ait : Quæ præparaverunt manus tuœ, Domine, qui regnas semper, et in sempiternum, ct adhuc. Estne quid ultra quam in sempiternum? Quis hoc dixerit? Cur ergo addidit, et adhuc? Forte quia solet sempiternum et pro longo nimis tempore intelligi, ad hoc additum eSI, et adhuc, ut verum sempiternum, quod sine fine est, intelligeretur. An quia regnat Deus semper in coelestibus, quæ statuit in sæculum sæculi, præceptum posuit ct non præteribit (Psal. CXLVIII, 6); et in sempiternum in cis quibus ex transgressione præcepti postea conversis peccata dimisit, cL ens acquisivit ex tempore, cisque beatitudinem sine line donavit; regnat et adhuc in eos, quos sub populi sui pedibus in suppliciis justissimis ordinavit? Neque enim quisquam ejus regno subtrahitur, cujus aterna lege in distributione dandi atque reddendi et meritis præmiorum atque pœnarum, ct justissima ordinatione creaturae cunctæ coercentur. Deus enim superbis rcsistit, humilibus autem dal gratiam (Jacobi IV, 6). Quia intravit equitatus Pharaonis cum curribus et adscensoribus in mare; et adduxit super eos Dominus aquas maris. Filii auteur Israel ambulaverunt per siccum, per medium mare.

4. Maria tympano assumpto concinens quid figurat. Hoc cantavit Moyses et. filii israel, hoc Maria prophclissa et filue Israel cum ea, hoc et nos modo, sive viri ct feminæ, sive spirilus et caro nostra. Qui cnim Jesu Cliristi sunt, ait Apostolus, carnem suum crucifixerunt cum passionibus et concupiscentiis (Galat. v, 24). Hoc signilicare congruenter intelligitur tympanum, quod assumpsit Maria,ut huic canlico consonaret. In ligno enim caro extenditur, ut tympanum fiat : et ex cruce discunt suavem sonum gratiæ confiteri- Humiles ergo per Baptismum facti gratiæ pietate, et exstincta ibi nostra superbia, per quam superbus ini. micus nobis dominabatur, ut jam qui gloriatur, in Domino glorietur (I Cor. i, 51), Cantemus Domino : gloriose enim magnificatus eat; equum et equitem projecit in mare.