On Grace and Free Choice

Docct cavendum esse, ne vel gratia negato libero arbitrio, vel negata gratia liberum arbitrium defendatur: nam !ibcrum volunlatis arbitrium messe homini,coustare ex scri, mirarum testimoniis; de ipsa etiam gratia Dei, sine qua nihil boni agerc possumus, daLa esse in iisdem Scripturis divina documenta. Postea conlra Pelagianos probat gratiam non secundum merita nostra dari. Explicat quomodo vita aeterna, quæ bonis operibus redditur, vere sit gratia. 'niu vero monstrat quod necque scicntia legis, neque natura, neque sola rcmissio peccatorum sit illa gratia quae per Jesum christum Dominum nostrum datur, sed ipsa gratia iaciat ut lex impleatur, ut natura liberetur, ne peccatum aominetnr. Expugnat vanumiliud Pelagianorum peraugium, quo dicunt, < gratiam, etsi non secuudum merita bonorum operum detur, tamen dari secundum « merita bonæ voluntatis, qua: praecedit, credentis et orantis. * Incidit in quaesUonem, cur Deus jubet quod itse daturus est; et an jubeat aliqua qn:e uon possumus. charitatem, sine qua praecepta non implentur, non in nobis uisi ex it so Dio esse convincit. ostendit operari Deum in cordibus bominum ad inclinandas eorum voluntates quocumque voluerit, sive ad bona pro sua misericordia, sive ad mah pro meritis eorum. judicio utique suo aliquando aperto, aliquando occulto, semcer tamen iusto. Tandem gratuitæ gratiæ nec meritis redditæ luculentum exemplum suppeLcre in iis parvulis qui saivantur, dnm ali unam cum ipsis causam trabentes pereunt.

CAPUT PRIMUM. — i. Propter cos qui hominis liberum arbitrium sic prædicant et defendunt, ut Dei gmtiam qua vocamur ad eum et a nostris malis meritis libcramur , et pcr quam bona merita comparamus quibus ad vitam perveni.unus æternam , negare audcant et concmur auferre , multa jam disseruimus, litterisque mandavimus, quantum nobis hominus donare dignatus est. Scd quoniam sunt quidam , qui sic gratiam Dci defendunt, ut negent hominis liberum arbitrium; aut quando gratia defenditur, negari existiment liberum arbitrium; binc aliquid scribcre ad vestram Charitatem, Valentine frater, ct cæteri qni simul Dco scrvitis compellente mutua charitate curavi. Nuntiatum est enim mihi dc vobis, fratres, ab aliquibus qui in vestra congregatione sunt, et ad nos inde venerunt, per quos et ista dtreximus , quod de bac re dissensiones in vobis sint. Itaque, dilectissimi, ne vos perturbet Imjus quaestionis obscuritas, moneo vos primum, ut de iis quac intelligitis, agatis Deo gratias : quidquid est autcm quo pervenire nondum potest. vestrae mentis intentio, pacem inter vos et charitatem servantes, a Domino ut intelligatis orate; et donec vos ipse perducat ad ea quae nondum intelligitis , ibi atubutate quo pervenire potuistis. Hoc admonet apostolus Paulus , qui cnm dixisset nondutn se essc perfectum , paulo post :nit, Quotquot ergo perfecti hoc sapiamus ; id est, ita nos esse perfectos , ut nondum ad perfectionem quae nobis suflicit venerimus : continuoque subjunxit, Et si quid aliter sapitis, hoc quoque vobis Deus revelabit : verumtamen in quod pervenimus , in eo ambulemus ( Philipp. iii, 12-16). Amhulando quippe. in quod pervenimus, et quo nondum pervenimus pervenire poterimus, Deo nobis revelante si quid aliter sapi- mus, si ea quæ jam revelavit non relinquamus.

CAPUT II. — 2. Revelavit autem nobis per Scripturas suas sanctas, esse in homine liberum voluntatis arbitrium. Quomodo autcm revelaverit, commemoro vos , non huntano doquio, sed divino. Primum, quia ipsa divina præcepta homini non prodessent, nisi haberet liberum voluntatis arbitrium, quo ca facicns ad prontissa præmia perveniret. Ideo enitn dma suut, ut homo excusationem de ignorantia non habcret: sicut Dominu; dicit in Evangelio de Judæis. Si non venissem et locutus eis fuissem , peccatum non haberent : nunc autem excusationem MOM habent de peccato suo (JooM. xv, 22 ). De quo peccato dicit , nisi de illo magno , qnod præsciebat corum futurum quando ista dicebat, id cst, quo eum fuerant occisuri ? Neque enim nullum babebant peccatum , antoquam Christus venisset in carne ad eos. Item dicit Apostolus : Revelatur ira Dei de cælo in omnem impietatem et injustitiam hominum eorum , qui veritatem in iniquitate detinent: quia quod notum eat Dei, manifestum est in illis ; Deus enim illis manifestavit. Invisibilia enim ejus, a creatura mundi, per ea quæ facta suni, intellecta conspiciuntur; sempiterna quoque virtus ejus ac divinitas , ut sint inexcusabiles ( Rom. i, 18-20).

Hujus oporis exemplaria pro concinnanda nova hac ediHono plura et perquam egregia collata sunt, scilicet anmama bobliathecæ vaticanæ sex. et quatuordecim Gallicana, ex tibliotheca Regia umun, ex Colbertina unum, ex sorbonica unum, a:iud Retncusis Ecclesiæ, aliud clarissimi viri Nicolai Manessier, Doctoris Theologi Parisiensis ut socii surhomfi, alia duo ex abbatia Cisterciensi, alind ex Corhetens! vetustissimum ante mille, ut videtur, anna sat i- pium, cætera cx monasteriis Pratellensi, Gemmoticensi, Beccensi, Michaelino, casalensi, et Andegavensi S. Albini : examicatæ træterea variantes lectiones codicum sex Bclgicorum, quæ apud Lovaaieuses exstant, et perlectae fuerunt celebriores editiones'm. hr. et Lov.

Comparavimus præterea eas omnes editioncs initio Retr. etConfess., t. 1, memoratus. M. • (tfj ::vry tus anno christi 123aut t27. Quomodo dicit inexcusabiles, nisi de ilia excusatione qaa solet dicere humana superbia , Si scissem , fecissem ; ideo non feci , quia nescivi ? ant, Si scirem , facerem ; ideo non facio, quia nescio?Haec eis excusatio tollitur , quando praeceptum datur, vel scientia non peccandi manifestatur.

3. Sed sunt homines qui etiam de ipso Deo se excusare conantur , quibus dicit apostolas Jacobus : Nemo cum tentatur, dicat , Quoniam a Deo tenter1. Deus enim intentator malorum est : ipse autem neminem tentat. Unusquisque vero tentatur a concupiscentia sua abstractus et illectus : deinde concupiscentia cum conceperit, parit peccatum; peccatum vero cum consummatum fuerit, generat mortem (Jacott i, 13-15 ). Item de ipse Dea se excusare volentibus , respondet liber Proverbiorum Salomonis : Insipientia viri violat vias ejus, Deum autem causatur in corde auo. ( PrOP. XIX , 3 ). Et liber Ecclesiasticus dicit : Ne dixeris, Quia propter Dominum recessi: quæ enim odit MOM facias. Ne dixeris, Quia ipse me induxit : non enim opus habet viro peccatore. Omne exsecramentum odit Dominus, et non est amabile timentibus illum. Ipse ab initio fecit hominem , et reliquit eum in mana consilii tui. Si volueris , conservabis mandata, et fidem bonam placiti. Apponit tibi ignem et aquam ; ad quodcumque volueris extende manum tuam. In conspectu hominis vita et mors , et quodcumque placuerit dabitur ei ( Eccli. XV, 11-18). Eece apertissime videmus expressum liberum humanao voluntatis arbitrium.

4. Quid illud, quod tam multis locis omnia raandwta sua custodiri et Cen jubet Deos ? quomodo jubet , si non est liberum arbitrium ? Quid beatus ille , de quo Psalmus dicit, quod in tege Domini fuit voluntas ejus (Psal. 1,2)? nonne satis indicat voluntate sua hominem in lege Dei consistere? Deinde tam multa mandata , quae ipsam quodam modo nominatim conveniunt voluntatem , sicut est , Noh vinci a malo ( Rom. XII, 21): et alia similia , sicut sunt, Nolite fieri sicut equus et mulus , quibus non eat intellectus (Psal. xxxi , 9); et, Noli repeltere consilia matris tuœ ( Prov. i, a ); et, Noli esse sapiens apud te ipsum ; et, Noli deficere a disciplina Domini; et, Noli negligere legem; et, Noli abstinere bene facere egenti; et, Noli fabricare in amicum tuum mala (Id. III ,7, 11 , 27, 29); et, Noli intendere fallaci mulieri ( Id. v, 2); et , Noluit intelligere ut bene ageret ( Psal. XXXV. 4 ); et , Noluerunt accipere disciplinam ( Prov. i, 29 ): et innumerabili talia in veteribus Libris divinorum eloquiorum quid ostendunt, nisi liberum arbitrium voluntatis bumanx? In Libris etiam noris evangelicis et apostolicis quid aliud ostenditur , ubi dicitur , Nolite vobis condere thesauros in terra (Matth. VI, 19); et , Nolite timere eos qni occidunt corpus (Id. x , 28); et , Qui vult venire post ne , abneget semetipsum ( Id. xvi, 24); et, Pax in terra hominibus bonœ voluntatis (Luc. ii , 14): et qnod dicit apostolus Paulas , Quod vult faciat, non peccat si nubat ' : qui autcm ata' ' tlures Mss, tentaMur. cracce est, peirazomat. 2 Mss. hM* ct inVra coosianier, non peccat, nubat; omissa pTticuia* sf, quæ nec cit iii gra:co. tuit in corde suo, non habens necessitatem , potestatem autem habens suœ voluntatis, et hoc statuit in corde auo , servare virginem suam, bene facit ( ! Cor. vir, 36, 57 ). Item dieit, Si autem volens , hoc facio, mercedem habeo ( 7d. ix , 17): et alio laco, Sobru estote juste, et nolite peccare ( Id, xv, 54): et iterum, Ut quemadmodum promptus est animus voluntatis, ita ait et perficiendi ( II Cor, vin , ii ). Et ad Timotheum dicit, Cum enim in deticiis egerint in Christo, nubere volunt ( I Tim. v, 11) : et alibi, Sed et omnes qui pia volunt vivere in Christo Jesu, persecutionem patientur ( I! Tim, in , 12 ): et ipsi Timotheo, Noti negligere gratiam quæ in te eat (1 Tim. iv, i4). Et ad Philemonem : Ne bonum tuam velat ex necessitate esset, sed ex voluntate ( Philem. i4 ). Servos ctiam ipsos mo" net, at dominis suis ex animo serviant cum bona voluntale (Ephes. VI, 6). hem Jacobus , Nolite itaque errare, fratres mei, et nolite in personarum acceptione habere fidem Domini nostri Jesu Christi (Jacobi II, t): et, Nolite detrahere de alterutro ( id. iv, it ). Itera Joannes in Epistola sua , Nolite diligere mundum ( I Joan. ii , 15 ): et caetera hujusmodi. Nempe ubi dicitur, Noli hec, et noli illud , et ubi ad aliquid ' faciendum vel non faciendum in divinis monitis opus voluntatis exigitur, satis liberum demonstratur arbitrium. Nemo ergo Deum causetur in corde suo, sed sibi imputet quisque, cum peccat. Neque cum aliquid secundum Deum operatur, alienet hoc a propria voluntate. Quando enim volens facit, tunc dicendam est opus bonum , tunc speranda est boni operis merces ab eo , de quo dictam est, Qui reddet unicuique secundum opera sua ( Matth. xvi, 27).

CAPUT III. — 5. Qui ergo noverunt divina mandata, aufertur eis excusatio, quam solent homines habere de ignorantia. Sed nec ipsi sine poena erunt, qui legem Dei nesciunt. Qui enim ana lege peccaverunt, sine lege peribunt: qui autem in lege peccaverunt, per legem judicabuntur ( Ron:. ii, i2). Quod milii non videtur Apostolus ita dixisse, tanquam pcjus aliquid significaverit esse passuros, qui legem nesciunt in peecatis suis , quam illos qui sciunt. Pejus enim videtur esse perire , quam judicari : sed cum hoc de Gentibus et de Judaeis loqueretur, quia iili sine legc sunt, isti antem legem acceperunt; quisaudeat dicere Judaeos qui in lege peccant, non esse perituros, cum in Christum noncrediderint 2; quandoquidem de illis dictum eat, per legem judicabuntur ? Sine fide enim Christi nemo liberari potest; ac per hoc ita judicabuntur ut pereant. Nam si pejor est conditio nescien* tium quam scientium legem Dei, quomodo vcrunt erit quod Dominus in Evangelio ait, Servus qui nescit votuntatem domini aui, et facit digna plagis , vapulabit pauca : servus autem qui scit voluntatem domini sui, et facit digna plagis, vapulabit multa (Lus. xii, 48, 47)? Ecqc ubi ostendit gravius peccare hominem scientem quam nescientem. Nec tamen ideo confa' Mss., ubi aliquid; omisso, ad, sed ex his noMuth iro, aliquid, habent, aliquod. * MiH, cumincliristum non crediderunt. McMorcs M*s., non crediderint. . gicndum cst ad ignorantiæ tenebras, ut in cis quisque requirat excusationem. Alind est enim nescisse, aHud scire notuissc. Voluntas quippe in eo arguitur, cle quo dicitur, Noluit intelligere ut bene ageret (Psal. XXXV, 4). Sed ct illa ignorantia qu.c uon est corum qui scire nolunt, scd eorum qui tanquam simpliciter nesciunt, neminem sic excusat, ut sempiterno igne non ardcat, si propterea non credidit, quia non audivit omnino quid ' crederet; sed fortasse ut mitius ardeat. Non cnitn sine causa dictum cst, Effunde traHi tuam in gentes quæ te MOM noverunt (Psal. LXXVIII), 6 ) : et illud quod ait Apostolus, Cum venerit in flamma ignis dare vindictam in eos qui ignorant Deum ( II Thess. i, 8 ). Verumtamen ut habeamus et ipsam scientiam, ne dicat unusquisque , Nescivi, non' audivi, non intellexi ; voluntas convenitur humana, ubi dicitur, Nolite esse sicut equus et mulus, quibus non est intellectus ( Psal. xxx!, 9 ) : quamvis pejor appareat, dc duo dictum cst, Verbis non emendabitur servus durus ; si enim intellexerit, non obaudiet (Proc. XXIX,19).Quando autem dicit homo, Non possum facere quod praecipitur, quoniam concupiscentia mea vincor : jam quidem de ignorantia non habet excusationem, nec Deum causatur in corde suo, sed malum suum in se cognoscit et dolet; cui tamen dicit Apostolus, Noli vinci a malo, scd vince in bono malum (Rom. xii, 2t). Et utique cui dicitur, Noli vinci, arbitrium voluntatis ejus sinc dubio convenitur. Velle enim et nolle propriæ voluntatis est.

CAPUT IV. — 6. Sed metuendum est ne ista omnia divina testimonia , et qusccumque alia sunt, quæ sine dubitatione sunt plurima, in defensione liberi arbitrii, sic intelligantur, ut ad vitam piam et bonam conversationem , cui merces acterna debetur, adjutorio et gratiae Dei locus non relinquatur; et audeat miser homo, quando bene vivit et benc operatnr, vcl potius bene vivere et bene operari sibi videtur, in se ipso, non in Domino gloriari, et spem recte vivendi in se ipso ponere, ut sequatur cutn maledictum Jeremiae prophetae dicentis, Maledictus homo gui spem habet in homine, et firmat carnem bro - chii sui, et a Domino discedit cor ejus ( Jerem. xvu, 5). Intelligite, fratres, hoc propheticum testimonium. Quia enim non dixit propheta, Maledictus homo qui spem hahet in se ipso; posset alicui videri idco ilietum esse, Maledictus homo qui spem habet in homine, ut nemo habeat spem in altero homme , sed in se. Ut ergo ostenderet sic sc admonuisse hominem , ut nec in se ipso haberet spem ; propterea cum dixisset, Maledictus homo qui spem habet in homine, mox addidit, et firmat carnem brachii sui. Brachium pro potentia posuit operandi. In nomine autem carnis intelligenda est humana fragilitas. Ac per hoc firmat carnem brachii sui, qui potentiam fragilem atque invalidam, id est humanam, sibi sufficere ad bene operandum putat, ncc adjutorium sperat a Domino. ' txUlUquod. Mss., quid. Propterea subjecit 1, et a Domino discedit cor ejus. Tn!is cst hæresis Pelagiana , non antiqua , sed ante non multum tempus exorta : contra quam hæresim cum fuisset diutius disputatum , etiam ad concilia episcopalia novissima necessitate perventum est; unde vobis, non quidcm omnia, scd tamen aliqua legenda direxi. Nos crgo ad bene operandum spem non habeamus in homine , firmantes camcm brachii nostri : nec a Domino discedat cor nostrum; scd ei dicat, Adjutor meus esto, ne derelinquas me, neque despicias me, Deus salutaris meus ( Psal. XXVI, 9 ).

7. Proinde, charissimi, sicut superioribus testimoniis sanctarum Scripturarum probavimus, ad bene vivendum et recte agendum esse in homine libcrum voluntatis arbitrium; sic etiam de gratia Dei, sinc qua nihil boni agcre possumus, qnac sint divina testimonia vidcamus. Ac primum de ipsa vestra professione aliquid dicam. Ncque enim congregaret vos ista societas, in qua continenter vivitis ', nisi votuptatcm conjugalem contemneretis. Hinc autem Domino loquenti cum dixissent discipuli, Si talia eat causa hominis cum uxore, non expedit nubere; respondit cis , Non omnes capiunt verbum hoc, sed quibus datum est ( Matth. xix , 10 , ii). Numquid non liberum arbitrium Timothei cst cxhortatus Apostolus dicens, Contine te ipsum ( I Tim. v, 22)? Et in hac re potestatem voluntatis ostendit, ubi ait, non habent necessitatem, potestatem autem habens suæ voluntatis, ut servet virginem suum. Et tamen , non omnes capiunt verbum hoc, sed quibus datum est. Quibas enim non cst datum, aut nolunt, aut non implent quod volunt : quibus autcm datum est, sic volunt ut impleant quod volunt. Itaque, ut hoc verbum, quod non ab omnibus capitur, ab aliquibus capiatur, et Dei donum cst, et liberum arbitrium.

8. De ipa quoque pudicitia conjugali nempe Apostolus ait, Quod vult faciat, non peccat a nubut ( I Cor. VII, 57, 36) : et tamcn etiam hoc Dei donum est, dicente Scriptura, A Domino jungitur mulier viro ( Prov. xix , i4). idco Doctor Gentium ct pudicitiam conjugalem per quam non 6unt adulteria, et perfectiorem continentiam per quam nullus concubt tus quæritur,sermone suo commendans, et hoc et illud donum Dei esse monstravit, scribens ad Corinthios, et admonens conjuges ne se invicem fraudent: quos cum admonuisset, adjecit, Vellem autem omnes homines esse sicut et me ipsum; quia utique ipse ab omni concubitu continebat : et continuo subjunxit, Sed unusquisque propriumdonum habet a Deo; alius sic, alius autem sic (t Cor. vii, 7). Numquid tam multa quae praecipiuntur in tege Dci, ne fornicationcs ct adulteria committantur, indicant aliud quam liberum arbitrium? Neque enim praeciperentur, nis hnmo haberet propriam voluntatem , qua divinis præceptis obediret. Et tamen Dei donum est, sinc quo servari castitatis præcepta non possunt. Unde ait ' Editi, Propter hoc en::n subjecit. Antiquissimus Corhcicnsis codex et quidam alii Mss., propterea sutytcit. * corhoiensis codex ante noagentos vel inilic annes scri - I lus, continentes vutlis . ille in libro Sapientiæ : Cum scirem quia nemo esse potest continens ntsi Deus det; et hoc ipsum erat saprentuœ, scire cujus esset hoc donum ( Sap. vin, 21). Ut autem ista nonr serventur castitatis sancta mandata, unusquisque tentatur a concupiscentia sua abstractue et illectus (Jacobi i, 14). Ubi si dixerit, Voto servare, sed vincor a concupiscentia mea : respondet Scriptura libero ejus arbitrio, quod jam superius dixi, Noli vinci a malo, aed vince in bono malum. Quod tamen ut fiat, adjuvat gratia : quæ nisi adjuverit, nihil lex erit nisi virtus peccati. Augetur enim concupiscentia , et majores vires accipit lege proh!bente, nisi adjuvet spiritus gratiæ. Hoc est qnod dic it ille ipse Doctor Gentium : Aculeus autem mortis est peccatum; virtus nero peccati, lex. Ecce unde dicit homo, Volo legis servare mandatum, sed virtute concupiscentiæ meæ vincor. Et cum voluntas ejus convenitur, et dicitur, Noli vinci a malo; quid ei prodest, roi gratia succurrente nat? Quod ipse Apostolus sccutus adjunxit : nam cum dixisset, virtus peccati lex, continuo subjecit, Gratias autem Deo, qui dat nobis victoriam per Dominum nostrum J'esum Christum ( I Cor. xv, 56, 57). Ergo et victoriaqna peccarum vincitur, nihil aliud est qnam donum Dei, in isto certamine adjuvantis liberum arbitrium.

9 Propter quod dicit et caelestis Magister, Vigilate, et orate, ne intretis in tentationem (Matth. xxvi, 41). Ergo unusquisque contra suam concupiscentiam dimicans oret, ne intret in tentationem, id est, ne sit ab illa abstractus et illectus. Non autem intrat in tentationem, si voluntate bnna vincat concupiscentiam malam. Nec tamen sufficit arbitrium voluntatis humanæ,nisi a Domino victoria concedatur oranti, nc intret in tentationem. Quid vero evidentius quam Dei ostenditur gratia, ab! quod oratur accipitur? Si enim dixisset Salvator noster, Vigilate, ne intretis in tentationem ; admonuisse tantummodo videretur hominis voluntatem : cum Tero addidit, et orate, ostendit Deum adjuvare, ne intretur in tentationem. Dictum est tibcro arbitrio, Fili, noli deficere a disciplina Domini (Proc. III, 11) : et Dominus dixit, Ego rogavi pro te , Petre, ne deficiat fides tua (LMC. xxn, 33). Homo crgo' gratia juvatur, ne sinc causa voluntati ejus jubeatur.

CAPUT V. — 10. Cum dicit Deus, Convertimini ad me, et convertar ad vos (Zach. 1,3): unum horum videtur esso nostrac voluntatis, id est, ut convertamut ad cum ; alterum vero ipsius gratiae, id est, ut etiam ipse eonvertatur ad nos. Ubi possunt putaro Pelagiani suam obtinere sententiam, qua dicunt, gratiam Utt secundum merita nostra dari. Quod quidem in Uricnte. hoc cst, in provincia Palæstina, in qua cst civitas Jcrusatem, eum ipse Pclagius alt cpiscopis audiretur, affirmare noti ansus cst. Nam inter caotera quæ illi objecta sunt, ct hoc objectum est, quoti diceret, gratiam Dei secundum merita nostra dari : <L<)J sic alienum est a catholica doctrina et inimicum gratiæ Christi, ut nisi hoc objectum sibi nun- IU'1-in'i.'ii.sls !s., ruim. themasset 1, ipse inde anathematus exisset (a). Scd fallaciter eum anathemasse, posteriores ejus indicant libri, in quibns omnino nihi! aliud defendit, quam gratiam Dei secandum merita nostra dari. Talia crgo de Scripluris colligunt, quale est hoc unum quod paulo nnte dixi, Convertimini ad me, et convertar ad vos; ut secundum meritum conversionis nostra ad Deum, detur gratia ejus, in qua ad nos et ipse convertitur. Ncc attendunt qui hoc sentiunt, quia nisi donum Pci esset etiam ipsa ad Deum nostra conversio, non ci diceretur, Deus virtutum, converte nos (Psal. LXXIX, 8);.ct, Deus, tu convertens vivificabis nos; et, Converte nos, Deus sanitatum nostrarum (Psal. LXXXIV, 7, 5); et hujusmodi alia, quae commemorare longum est. Nam et vcnirc ad Christum, quid est aliud nisi ad eum credendo converti ? Et tamen ait : Nemo potest venire ad me, nisi datum fuerit ci a Patre meo (Joan. vi, 66).

11. Item quod scriptum est in libro sccundo Paralipomenon, Dominus vobiscum, cum coa estis cum eo, et si quæsieritis eum, invenietis; si autem reliqueritis eum, derelinquet vos (H Par. xv, 2); manifestat qnidem voluntatis arbitrium. Sed illi qui dicunt gratiam Dci secundum merita nostra dar!, ista testimonia sic accipiunt, ut dicant mcritum nostrum in co esse, quod sumus cum Deo; pjus autem gratiam secundum hoc meritum dari, ut sit et ipse nobiscum. Item mcritum nostrum in co csse, quod quærimus cum; et secundum hoc meritum dari ejus gratiam, ut inveniamus eum. Et in libro primo quod dictum est, Et tu , Salomon fili mi, cognosce Deum, et servi ei in corde perfecto et anima volente; qnia omnia corda scrutatur Dominus, et omnem cogitationem mentium novit : si quœsieris eum, invenietur tibi; et si dimiseris eum, repellet te in perpetuum (I Par. XXVIII, 9); dcdarat voluntatis arbitrium. Sed illi in co ponunt meritUm hominis, quod dictum est, si quœsieris eum; ct secundum hoc meritum dari gratiam, in eo quod d!cn<m est', invenietur tibi : et omnino laborant, quantum possunt, ostendere gratiam Dei sccundum merita nostra dari; hoc est, gratiam non esse gratiam. Quibus enim sccundum meritum redditur, non imputatur merces secundum gratiam, sed secundum debitum, sicut apertissime dicit Apostolus (Rom. iv, 4).

42. Meritum euim fuit quidem in apostolo Paulo, sud mutum, quando persequebatur Ecclesiam : unde dicit, Non sum idoneus vocari Apostolus, quia persecutus sum Ecclesiam Dei. Cum ergo haberet hoc meritum malum, redditum est ei bonum pro malo : ideoque seculus adjunxit, Sed gratia Dei sum id quod sum. Atque ut ostenderet et liberum arbitrium, mot addidit, et gratia ejus in me vacua non fuit, sed plus omnibus illis laboravi. Hoc enim liberum arbitrium hominis exhortatur et in aliis, qnibus dicit, Rogamus ' Editl, anatticmatizaMt; ct infra, avaihematiuitvs, miu- Utcmatiiasse. AL Mss. antiquiores, anathemasset, mathematus, anathemasse. * tn cdiUs exciderant illa verba, st quœsteris cum : et v- ctnitimn hoc Mt<nttm dw i yrutium, in eo qitod autumest , q't:< hu * i evocanturex Mss. tuj Videlibrum de 't<'(.t'stb Pelagii ,II. TiO-oT. ne in vacuum gratiam Dei suscipiatis (II Cor. vi, 1). Utquid enim eos rogat, si gratiam sic susceperunt, ut propriam perderent voluntatem ? Tamcn ne ipsa voluntas sinc gratia Dei putetur boni aliquid posse, f nninuo cnm dixisset, Gratia ejus in me vacua non fuit, sed plus omnibus illis laborav i; subjunxit atque aiJ, Non ego autem, sed gratia Dei mecum (i Cor. xv, 9, 10): id est, non solus, sed gratia Dci mccum : ac pur hoc nec gratia Dei sola, nec ipse solus, scd gratia Dui cunt illa. Ut autem de cœlo vocaretur, et tam magna efHcacissima vucationc converteretur (Act. !x), gratia Dci erat sala ; quia merita ejus crant magna, scd mala. Denique et alibi dicit ad Timotheum : Collabora Evangelio secundum virtulem Dei salvos nos facientis, et vocantis vocatione sua sancta; non secundum opera nostra, sed secundum suum propositum et gratiam, quæ data est nobis in Christo Jesu (H Tim. i, 8, 9). !tcm merita sua, sed mala commemoraris dicit : Fuimus enim stulti et nos aliquando et increduli, errantes, servientes desideriis et voluptatibus variis, in malitia et invidia agentes, abominabiles, invicem odio habentes. Quid istis tam malis meritis nisi p(rna utique debebatur? Sed Deo reddente bona pro malis, per gratiam qua; non secundum merita nostra datur, factum cst quod dcinde subjungit et dicit : « Cum autcm bcnignitas et humanitas illuxit Salvatoris nos:ri Dei, non ex opcribus justitiæ qu;c fecinius nos; sed sccundum suam miscricordiam salvos nos fccit, per lavacrum regenerationis et renovationis Spiritus sancti, quem ditissime effudit stiper nos, pcr Jesum Christum Salvatorem nostrum, ut justificati ipsius gratia, hæredes efficiamur sccundunt spem vitas æternæ (Tit. m, 5-7).

CAPUT VI. — 13. Ilis et talibus testimoniis clivinis probatur, gratiam Dei non sccunduin mcrita nostra dari: quandoquidem non solum nullis bonis, vcrum etiam multis mcritis malis præcedentibus videmus datam, et quotidie dari videmus. Sed plane cum data fuerit , incipiunt esse etiam merita nostra bona, per illam tamcn : nam si se illa subtraxerit, cadit homoLnon erectus, sed præcipitatus libero arbitrio. Quapropter nec quando coeperit homo habere merita bona, debet sibi tribuere illa , scd Dco, cui dicitur in Psalmo , Adjutor meus esto, ne derelinquas me (Psal. xxv!, 9). Dicendo, ne derelinquas me, ostendit quia si derelictus fucrit, nihi! boni valet ipse pcr se : undc et ille att, Ego dixi in abundantia mea, .Von movebor in æternum. Putaverat caim suum fuisse bonum, quod ei sic abundabat, ut non moveremur : sed ut ostenderetur illi , cujus csset illud ', de quo tanquam suo cœperat gloriari, paululum gratia deserente ' admonitus dicit, Domine, in voluntate tua prœstitisti decori meo virtutem ; avertisti autem faciem tuam a me , et factus sum conturbatus (Psal. xxix, i, 8). Idco nccessarium est homini, ut gratia Dei non solum justificetur impius, id est, cx impio fiat justus, cum red- 1 Editi,cujus esset illud bouum. Abrs!. botmm, a plch (;'n Mss. * Kditi, gratia Dct deserente. Abest , Dei,a i !(*-. rw.;ui; manuscriptis . duntur ci bonn pro malis; scd etiam cum fuerit jam justificatus ex fide, ambulet cum illo gratia, ct tncumbat supcr ipsam ne cadat. Propter hoc scriptum eSt in Camico canticorum de ipsa Ecclesia : Quæ est ista quæ ascendit dealbata, incumbens super fratruclem suun (Cant. vir, 5)? Dealbata est enim quæ pcr se -ipsam a!ba esse non posset. Et a quo dealbata est, nisi ab illo, qni per prophetam dicit, Si fuerint peccata vestra ut phœnicium, sicut nivem dealbabo (Isai. i, 18)? Quando ergo dealbata cst, nihi! boni merebatur : j:'m vcro alba facta, bctic ambulat ; sed si super euM a quo dealbata est, perseveranter incumbat. Propter quod ct ipse Jesus, super quem incumbit dalbata, dixit discipulis suis, Sine menihil potestis facere (Joan. xv, 5).

14. Ergo redeamus ad apostolum Paulum, quetn certe invenimus sinc ullis meritis bonis, imo cnm multis meritis malis, Dci gratiam consecutum roddentis bona pro malis : vidcamus quid dicat sua jain propinquante passionc, scribens ad Timotheum. Ego enim jam immolor, inquit, et tempus resolutionis meœ instat. Bonum certamen certati, cursum consummavi, fidem servavi. Ista utique jam merita sua bona commemorat; ut post bona mcriLa consequatur coronam, qui post merita mala consecutus cst gratiani. Deniquc attendite quid scquatuc,: Superest, inquit, mihi corona justitiæ, quam reddet mihi Dominus in illa die justus judex (H Tim. iv, 6-8). Cui redderet coronam justus jude, si non donasset gratiam miscricors pater ? Et quomodo esset ista corona justitiæ, Misi præcessisset gratia quæ justificat impium? Quomodo ista debita redderetur, nisi prius illa gratuita donarehtr ?

15. Sed cum dicunt Pelagiani hanc esse solam non secundum mcrita nostra gratiam, qua homini peccata dimittuntur; illam vero quae datur in fine , id est, æternam vitam, mcritis nostris præcedentibus reddi: respondendum est eis. Si enim merita nostra sic intelligcrent, ut etiam ipsa dona Dei esse cognoscerent, non esset reprobanda 1 ista sententia : quoniam vero merita humana sic prædicant, ut ea ex semetipso habere hominem dicant, prorsus rectissime respondet Apostolus, Quia enim te discernit? Quid autem habes quod non accepisti ? Si autem et accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis (t Cor. iv, 7)? Prorsus talia cogitanti verissime dicitur : Dona sua coronat Dcus , non merita tua ; si tibi a te ipso, non ab illu sunt merita tua. Hæc enim si talia sunt, mala sunt; quoB' non coronat Deus : si autem bona sunt, Dei dona sunt : qnia sicut dicit apostolus Jacobus, Omne datum optimum, et omne donum perfectum desursum est, descendens a Patre lumMMM (Jacobi i, i7). Unde dicit et Joannes præcursor Domini, Non potest homo accipere quidquam, nisi fuerit ei datum de cOelo (Joan. iii, 27) : uuqnc de caRlo, unde etiam venit 8pi'i!us sanctus quando Jesus ascendit in altum, captivavit captivi a. * Mss. Vaticani, Gallici et Belgici, reproba. ' Editio Am ., qw sunt. t v. t'!;"v , qua multi suntt '? V.S6. recsunt ad :t'n.,. nec , nebul .' ; tem, dedit dona hominibus (Psal. LXVII, 19; Ephes. \ IV, 8). Si ergo Dci dona sunt bona merita tua, non Deus coronat merita tua tanquam mcriLa tua, sed tanquam dona sua.

CAPUT VII. —16. Proinde consideremus ipsa mefita apostoli Pauli, quibus dixit coronam justitiae 1 redditurum judicem justum, et videamus utrum mefita ipsius tanquam ipsius, id est, ex ipso illi comparata, an dona sint Dei. Bonum, inquit, certamen certavi, cursum consummavi, fidem servavi. Primo ista bona opera , si non ea præcessissent cogitationes bonæ , nulla essent. Attendite itaque quid de ipsis cogitationibus dicat: ait enim scribens ad Corinthios, Non quia idonei sumus cogitare aliquid a nobis 2, tanquam dx nobismetipsis; sed sufficientia nostra ex Deo eat (H Cor. in, 5). Deinde singula inspiciamus : Bonum , inquit, certamen certavi. Quæro qua virtute certaverit; utrum quae illi ex semetipso fuerit, an quae desuper data sit. Sed absit ut tantus doctor * ignoraverit legem Dei, cujus vox est in Deuteronomio : Ne dicas in corde tuo, Fortitudo mea et potentia manus meæ fecit mihi virtutem magnam hanc : sed memoraberis Domini Dei tui, quia ipse tibi dal fortitudinem facere virtutem (Deut. v!n, i7, i8).Quid autem prodestbonum certamen, nisi sequatur victoria? Et quis dat victofinm, nisi ille de qua dicit ipse, Gratias Deo qui dat nobis victoriam per Dominum nostrum Jesum Christum (I Cor. xv, 57) ? Et alio loco cum commemorasset testimonium de Psalmo, Quoniam propter te mortificamur tota die, deputati sumus velut oves occisionis; subjecit atqne ait, Sed in his omnibus supervincimus per cum qui dilexit nos (Psal. XLIII, 22 ; Rom. vit, 36, 57) : non ergo per nos, sed per eum qui dilexit nos. Deinde dixit, Cursum consummavi : sed ille hoc dixit, qtn alio loco dicit, Igitur non volentis neque currentis, sed miserentis eat Dei (Rom. ix, i6). Quae sententia nullo modo potest etiam sic converti ut dicatur, Non tniscrentis Dei, sed volentis et currentis est hominis: quisquis enim hoc ausus fuerit dicere, aperte se ostendit Apostolo contradicere.

i7. Postremo dixit, Fidem servavi : sed ille hoc dixit, qui alibi ait, Misericordiam consecutus Mum, ut fidelis essem ( I Cor. vn, 25). Non euim dixit, Misericordiam consecutus sum, quia Cdelis eram; sed, ut fidelis essem : hinc ostendens etiam ipsam Sdem haberi nisi Deo miserante non posse, et esse donum Dei. Qnod apertissime docet, dicens, Gratia salvi facti estis per fidem, et hoc non ex vobis, sed Dei donum est. Possent enim dicere, Ideo accepimus gratiam , quia credidimus 4 ; tanquam sibi fidem tribuentes , gratiam Deo : propter hoc Apostolus cum dixisset, per fidem ; et hoc, inquit, non ex vobis, sed Dei donum eat. Rursus, ne dicerent suis operibus se donum tale meruisse, continuo subjecit, Non ex operibus, ne forte ' Editi, dixit coram reddituntm; omisso, iuititke, (mod ex Mas. restituimus. 'omnes Mss., cogitare aUquid tanquamex nobismetipsis; omisso, a novis.- ' Am.Er. et piurcs Mss., ut tantus doctor Genlium iqnoraverit, etc. 4 sic Mss. Editi, credmus. quis extollatur (Ephes. II, 8, 9). Non quia negavit aut evacuavit opera bona, cum dicat Deum unicuique reddere secundum opcra ejus (Rom. n, 6): sed quia opera sunt ex fide, non ex operibus fides; ac pcr hoc ab illo sunt nobis opera justitiæ, a quo est ipsa fides, de qua dictum est, Justus ex fide vivit (Habac. II, 4).

i8. nomines antem non intelligentes, quod ait ipse Apostulus, Arbitramur justificari hominem per fidem sine operibus legis (Rom. nt, 28); putaverunt eum dtcere sufficere homini fidem, etiamsi male vivat et bona opera non habeat. Quod absit ut sentiret Vas electionis : qui cum dixisset quodam loco, In Christo enim Jesu neque circumcisio aliquid valet, neque præputium; mox addidit, sed fides quæ per dilectionem operatur (Galat. v, 6). Ipsa est fides quae fideles Dci separat ab immundis dæmonibus : nam et ipsi, sicut dicit apostolus Jacobus, credunt et contremiscunt (Jacobi ii, 19) ; sed non bene operatur. Non crgo liabent istam fidem ex qua justus vivit, id est, quae per dilectionem operatur, ut reddat ei Deus vitam æternam secandum opera ejus. Sed quia ct ipsa bona opera nobis ex Deo sunt, a quo nobis et fides est, et dilectio, propterea idem ipse Doctor Centium, etiam ipsam vitam aeternam gratiam nuncupavit.

CAPUT VIII. — i9. Et' nascitur inde non parva quaestio, quae Domino donante solvenda est. Si enim vita aeterna bonis operibus redditur, sicut apertissime dicit Scriptura, Quoniam Deus reddet unicuique secundum opera ejus (Matth. xvi, 27) : quomodo gratia est vita aeterna, cum gratia non operibus reddatur , sed gratis detur, ipso Apostolo dicente, Ei qui pperatur, merces non imputatur secundum gratiam, sed secundum debitum 2 (Rom. iv, 4) ? et iterum, Reliquiæ, inquit, per electionem gratiæ salvæ factæ sunt : et mox addidit, Si autem gratia, jam noM ex operibus; alioquin gratia jam non eat gratia (Id. XI, 5, 6). Quomodo eat ergo gratia vita aeterna, quae ex operibus sumitur i An forte vitam aeternam non dixit Apostolus gratiam? lino vero sic dixit, ut negari omnino non possit; ncc intellectorem acutum, sed tantummodo intentum desideret auditorem. Cum enim dixisset, Stipendium peccati, mora ; continuo subdidit, Gratia autem Da , vita atem, in Christo Jesu Domino nostro (Id. vi, 25).

20. Ista ergo quaestio nullo modo mibi videtur posse dissolvi, nisi intelligamus et ipsa bona opera nostra quibus actema redditur vita, ad Dei gratiani pertinere, propter illud quod ait Dominus Jesus, Sine me nihil potestis facere (Joan. xv, 5). Et ipse Apostolus cum dixisset, Gratia salvi facti estis per fidem, et hoc Mon ex vobis, sed Dei donum est ; non ex operibus, ne forte quis extollatur : vidit utique putare posse homines hoc ita dictum, quasi necessaria non sint opera bona credentibus , scd eis fides sola sufficiat; et rursus posse homines de bonis operibus extolli, velat ad ca facicnda sibi ipsi sufficiant ;mox itaque addidit. Ipsius enim sumus figmentum, creati in Christo Jesu in operibus bonis, quæ præparavit Deus, ut in illis am' t.ov., Scd. >m. Er. et Ms*!., f<. ' Ain. Kr. ct plures Mss., merilum. bulemus ( Ephes n, 8-t0). Quid est hoc, qnod cum Dei gratiam commendans dixisset, non ex operibus , ne forte quia extollatur ; cur hoc dixerit rationcm reddens, Ipsius enim sumus, inquit, figmentum, creati in Christo Jesu in operibus bonis ? Quomodo ergo, non ex operibus, ne forte quis extollatur? Scd audi, ct intellige , non ex operibus dictum, tanquam tuis ex te ipso tibi existentibus, sed tanquam his in quibus te Deus finxit, id est formavit et creavit. Hoc enim ait, Ipsius sumus figmentum, creati in Christo Jesu in operibus bonis; non illa creatione qua homines facti sumus, sed ea de qua ille dicebat, qui utique jam homo crat, Cor mundum crea in me, Deus (Psal. L, 12) ; et de qua dicit Apostolus, Si qua igitur in Christo nova creatura, vetera transierunt; ecce facta sunt nona : omnia autem ex Deo (II Cor. v. i7, i8). Fingimur ergo, id est formamur et creamur in operibus bonis, quæ, non praeparavimus nos, sed præparavit Deus, ut in illis ambulemus. Itaquc, charissimi ', si vita bona nostra nihi! aHud est quam Dei gratia, sine dubio et vita acterna, quae bon;c vita: redditur, Dci gratia est : et ipsa enim gratis datur, quia gratis data est illa cui datur. Scd illa cui datur, tantummodo gratia est: hacc autem qua illi datur, quoniam praemium ejus est, gratia est pro gratia, tanquam merces pro justitia; nt verum sit, quoniam verum est, quia reddet unicuique Deus secundum opcra ejus.

CAPUT IX.—21. Utrum antem legerimus in Libris MarcHis, gratiam pro gratia, forsitan quæritis. Sed habetis Evangelium secundum Joannem tanta luce clarissimum, ubi Joannes Baptista de Domino Christo dicit, Nos autem ex plenitudine ejus accepimus, et gratiam pro gratia (JooM. i, i6). Ex ejus alaque pienitudine accepimus pro modulo nostro tanquam particulas nostras ut bene vivamus, sicut Deus partitus est mensuram fidei (Rom. XII, 3); clia unusquisque proprium donum habet a Deo, alius sic, alius autem sic (t Cor. vn, 7); et ipsa est gratia : sed insupcr accipicmus et gratiam pro gratia, quando nohis vita aeterna reddetur, de qua dixit Apostolus, Gratia autem Dei vita æterna in Christo Jesu Domino nostro : cum prius dixisset, Stipendium peccati, mora. Merito enim stipendium, quia mnitiac diabolicae mors æterna tanqnam debitum redditur. Ubi cum posset dicere, et tecte dicere, Stipendium autem justitiæ vita antema; maluit dicere, Gratia autem Dei, vita æterna : ut hinc intelligeremus, non pro mcritis nostris Deum nos ad xternam vitam, scd pro sua miseratione perducere. De quo in Psalmo dicit homo ejus animæ suæ : Qui coronat te in miseratione el misericordia (Psal. CII, 4). Numquid non ceruna honis operibus reddhur? Sed quia ipsa bona opera ille in bonis operatur ', dc quo dictum est, Deus eat enim qui operatur in vobis et velle et operari, pro bona voluntate; ideo dixit Psalmus , Coronat te in miseratione et misericordia : quia ejus miscratione bona operaumr, quibus corona redditur. ' tjov., itaque, fratres charissimi. Abest, fratres, a '.:ss. ct ab eJHis Am. Kr. ' Vaticani quotuor Mss. ft a ntiquissimus Corbeiensis, in Hobi* operatur. Non cnim, quia dixit, Deus eat enim qui operatur in vobis et velle et operari, pro bona voluntate, ideo liberum arbitrium abstulisse putandus est. Quod si ita esset, non superius dixisset, Cum timore et tremore vestram ipsorum salutem operamini (Philipp. H, i3 , 12). Quando enim jubetur ut opfrentar, liberum corunt convenitur arbitrium : sed ideo cum timore et tremore; ne sibi tribuendo quod bene operantur, de bonis tanquam suis extollantur operibus. Tanquam ergo interrogaretur Apostolus, et diceretur ei, Quare dixisti, Cum timore et tremore? horum verborum rationem reddidit dicens, Deus eat enim qui operatur in vobis. Si enim timetis et tremitis, non extollimini tanquam de vestris opcribus bonis, quia Deus est qui operatur in vobis.

CAPUT X. — 23. Itaque, fratres, debetis quidem per libcrum arbitrium non facere mala , et facere bona; hoc enim nobis lex Dei præcipit in Libris sanctis, sive veteribus, sive novis : sed icgamus et adjuvante Domino intelligamus Apostolum dicentem, Quia non justificabitur ex lege omnis caro coram illo : per legem enim cognitio peccati (Rom. m, 20). Cognitio dixit ;non, Consumptio. Quando autem cognoscit homo peccatum, si non adjuvat gratia ut cognitum caveatur, sine dubio lex iram opcratur. Quod alia luco ipse Apostolus dicit, ipsius enirn verba sunt : Lex iram operatur. Hoc autem divit, quia ira Dei major cst in prævaricatore, qui pcr legem cognoscit peccatum, et tamcn facit: talis quippe homo prævaricator est legis , sicut et in alio loco dicit, Ubi enim lex non eat , nec prævaricatio eat (Id. iv, i5). Propter hoc et alibi ait, Ut serviamus in novitate spiritus, et non in vetustate litterae : legem volens intelligi litterae vetustatem, novitatem vero spiritus quid, nisi gratiam? Et ne putaretur accusasse legem vei reprehendisse; continuo sibi opposuit quaestionem, et ait, Quid ergo dicemus ? Lex peccatum eat ? Absit. Deinde subjunxit, Sed peccatum non cognovi, nisi per legem : hoc est quod dixerat, Per legem cognitio peccati. Nam concupiscentiam, inquit, nesciebam, nisi lex diceret, Non concupisces. Occasione autem accepta, peccatum per mandatum operatum eat in me omnem concupiscentiam : sine lege enim peccatum mortuum est1 . Ego autem aliquando vivebam sine lege: adveniente autem mandato, peccatum revixit, ego autem mortuus sum, et inventum eat milii mandatum quod erat in vitam, hoc esse in mortem; peccatum enim occasione accepta per mandatum fefellit me, et per illud occidit. Itaque lex quidem sancta, et mandalum sanctum,et justum,et bonum. Quod ergo bonum est, mihi factum eat mors ? Absit. Sed peccatum ut appareat peccatum , pcr bonum mihi operatum est mortem, ut fiat supra modum peccator aut peccatum ' pcr mandatum (Id. VII, 6-13). Et ad Galatas dicit : Scientes autem quoniam non justificatur homj ex operibus legis nisi per fidem Jesu ' E(HU, mortuum erat. MSS. mortuum est. Græce est, necra. ' Ain. et Er., supra modum peccalum. l.ov., supra inotium peccans peccalum. Mss vero, supraIIKHIHIH ;'t« ant peccalum : t atn:i, qui .n i -.iLu» u :f, rarleteunl. Christi , et nos hi Christo Jesu credidimus, ut justifice- mur ex fide Christi , ct non cx operibus legis, quoniam rx operibus legis non justificabitur omnis curo (Gal r tt, 16).

CAPUT XI. — 25. Quid cst ergo quod vanissimi homines ct perversissimi Pelagiani legem dicunt esse Dei gratiam, qua juvamur ad non peccandum? Quid est miscn quod dicunt, qni sine nlla dubitatione tanto Apostolo contradicunt ? Ille dicit peccatum vires adversus hominem accepisse per legem ,et eu:n pcr mandatum, quamvis sanctum et justum ct honum, tamen occidere, ct pcr bonum operari et mortem, de qua non liberaretur, nis! vivificaret spiritus eum, quem littera occiderat sicut alio loco dicit, Littera occidit, spiritus autem vivificat (II Cor. m, G) : ct isti indociles contra lucent Dct cæci, ut contra vocem Ici surdi, occidentem litteram vivificare dicunt, et vivificanti spiritui contradicunt. Ergo , fratres, ut ipsius potius Apostoli verbis vos moneam, debitores sumus non carni, ut secundum carnem vivamus. Si enim <ecundum carnem vixeritis, moriemini : si autem spiritu actiones carnis mortificaveritis, vivetis. Hæc dixi, ut apostolicis verbis liberum arbitrium vestrum a malo deterrerem,et exhortarer ab bonum : nec tamen idco debetis in botnine, boc est, in vobis ipsis, non in Domino gloriari, quando non secundum carneM vivitis, sed spiritu actiones carnis mortificatis.Ut enim non sc extollerent quibus ista dicebat, existimantes se sno spiritu tanta hæc bona opcra facere posse, non De!; propterea cum dixisset, Si autem spiritu actiones carnis mortificaveritis, vivetis, continuo subjecit. Quotquot enim spiritu Dei aguntur, hi filii sunt Dei (Rom. VIII, 12- 14). Quando ergo spiritu actiones carnis mortificatis ut vivatis, illum glorificate, illum laudate, illi gratias agite, cujus spiritu agi:nini ut is!a valeatis, ut vos lilios Dei esse nionstrcHs. Quotquot enim spiritu Dui aguntur, hi filii sunt Dei.

CAPUT XII. — 24. Quotquot crgo adjuncto SolO adjutorio !cgis, sinc adjutorio gratiæ, confidentes in virtute sua, suo spiritu aguntur, non sunt filii Dei. Ta!cs sunt. de quibus idcm dicit apostolus, quod ignorante. Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiæ Dei non sunt subjecti (Id. x, 5). De Judxis hoc dixit, qui de se præsumentes gratiam repellebant,et in Christum propterea non credebant. Suam vero justitiam dicit eos volentes constituere, quæ justitia est ex lcge ; non quia lex ab ipsis est constituta, sed in legc q':ac ex Deo est, suam justitiam constituerant, quando eamdem legem suis viribus se implere posse credebant: ignorantes Dei justitiam, non qua justitia Deus justus est. sed quae justitia est homini cx Dco. Et ut sciatis !tanc illum corum dixisse justitiam, quac est cx lege; hanc antem Dei, qurc homini est ex Deo: audite quid alio loco dicat , cum de Christo loqueremur. Propter quem omnia, inquit, non solam detrimenta esse credidi, verum et stercora existimavi esse, iit Christum lucrifaciam, et inveniar in illo non habens meam justitiam quæ ex lege r<', seA cam quæ est per fidem Christi,quæes exDeo (Philipp. III, 8i. Quid est autem, non habens meam justitiam quæ ex lege est ; cum sua non esset lex ipsa, s< d Dci : nisi, quia suain dixit justitiam, quamvis ex hugo esset, quia sua vo. luntate legem sc passe putabat 1 implere sine adjutono gratix qu:c cst per fidem Christi ? Idco cum dixisset, non habens meam justitiam quæ ex lege esi; secutus adjunxit, sed eam quæ eat per fidem Christi, quæ est ex Deo. IIanc ignorabant, de quibus ait, ignorantes Dei justitiam , id est, quæ est ex Deo ( hanc enim dau non litera occidens, sed vivificans spiritus) ; et tuam volentes constituere, quam dixit ipse ex Icge justitiam. cum diceret, non habens meam justitiam quæ ex lege est : justitiæDei non sunt subjecti, hoc est, gratiæ Dei non sunt subjecti. Sub lege enim crant, non sub gratia; ct idco cis dominabatur peccatum, a quo nou fit bomo libcr lege, sed grana Propter qnod alibi dicit, Peccatum enim vobis MOM dominabitur; MOM enim estis sud lege, sed sub gratia (Rom. vi, 14) : non quia lex m.da est; sed qni.t sub illa sunt quos rcos f.tcit jubendo, non adjuvando. Gratia quippe ad uvat ut legis quisque sit factor, sinc qui gratia sub icgc positus tantummodo erit Icgis auditor. Talibus itaque dicit, Qui in lege justificamini, a gratia excidistis (Calat. v, 4).

CAPUT XIII.—25. Quis ila sil surdus adversusapostolicas voces, quis ita dcsipiat, imo insaniat nesciens quid loquatur, ut audeat diccre, legem esse gratian, cum clamet qui sciebat quid loqueretur, Qui in lege justificamini, a gratia excidistis ? Si autem lex non est gratia, qniu ut ipsa lex fiat, non potest lcx adjuvare, scd gratia; numquid natura erit gratia? Namethoc Pelagiani ausi suut dicern, gratiam esse naturam, in qua sic creati sumus, ut habeamus mentem rationalem, qua intelligere valeamus, facti ad imngincm Dei, ut domincmur piscibus maris, et volucribus coeli, et omnibus pccoribus quæ repunt supcr terram. Sed non hoc est gratia, qnam commendat Apostolus per fidem Jesu Christi. Hanc enim naturam etiam cunt impiis et infidelibus certum est nobis esse conxnunem : gratia vero per fidem Jesu Christi eorum tantummodo cst, quorum est ipsa fides. Non enim omnium eat fides (II Thess. in, 2). Denique sicut cis qui vo!cntes in lcge justificari, a gratia exciderunt, verissime dicit, Si ex lege justitia, ergo Christus gratis mortuus est (Galat. n, 2<) : sic et his qui gratiam quam corn. mendat et percipit fides Christi, putant esse naturam, verissime dicitur, Si ex natura justitia, ergo Christus gratis mortuus est. Jam hic enim crat lex, ct non justificabat ; jam hic crat et natura, et non justificabat : idco Christus non gratis mortuus est, ut et lex per illum impleretur, qni dixit, Non veni solvers legem, sed implere (Matth. v, 17) : et natura per Adam perdita, per illum repararetur, qui dixit venissc sc quærere et salvare quod perierat (Id. XVIII, ii, et Luc. xix, 10); in quem venturum a:ttiqu) etiam patres crediderant 2, qui diligebant Deum.

26. Dicunt etiam gratiam Dci, quæ data est pcr fn!cm jR-u Christi, qn.c neque lex cst neque natura, ' '-!(' Mss. Kditi, putabant. ' sicMss. F'h!i y('r". cicdidcrunt a<; hoc tantum valere, ut peccata præterita dimittantur, non ut futura vitentur, vcl repugnantia superentur. Sed si hoc vemm esset, utique in oratione domidica , cnm dixissemus , Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris, non adderemus, et ne nos in feras in tentationem (Matth. VI, t2, 13). Illud enim dicimus ut peccata dimittantur ; hoc autem ut caveantur, sive vincantur : quod a Patre qui in caelis est, nulla ratione peteremus, si virtute voluntatis humane hoc possemus efficcre. Commoneo autcm Charitatem vestram, et multum exhortor, ut hemi Cypriani librum quetn scripsit de Oratione Dominica, diligenter legatis; et quantum vos Dominus adjuverit, intelligatis, memoriæque mandetis. Ibi videbitis quemadmodum sic alloquatur liberum arbitrium eorum, quos conscriptione sui sermonis aedittcat, ut ostendat tamen ca quac implenda jubentur1 in lege, in oratione esse poscenda. Quod utique vanistime Geret, si ad illa agenda sine divino adjutorio voluntas humana sufficeret.

CAPUT XlV. — 27. Sed cum fuerint convicti, non defettsorcs, sed inflatores et pracdpitatores liberi arbitrii, quia neque scientia divinæ !cgis, neque natura, neque sola remisSio peccatorum est illa gratia, quæ per Jesum Christum Dominum nostrum datur, scd ipsa facit ut lex impleatur, ut natura iiberctur, ne peccatum dominetur: cnm ergo in IriS convicti fuerint, ad boc se convertunt, ut quocumque imodo conentur ostendere gratiam Dci secundum merita nostra dari. Dicunt enim : < Etsi non datur secundum merita bonorum operum, quia pcr ipsam bcne opcrantur; tamen secundum merita bonrc voluntatis datur: quia bona voluntas, »inquiunt, «præcedit orantis, qnam præcessit voluntas credentis, ut secundum hxc merita gratia se quatur exaudientis Dei. a

28. Jam quidcm dc Hirc, hoc est, de voluntate credentis superius disputavi ( Supra, nn. i6 i8), usque adeo eam demonstrans ad gratiam pertinere, ut Apostolus non diceret , Misericordiam consecutus sum, quia fidelis eram; sed dicerct, Misericordiam consecutus sum, ut fidelis essem (t Cor. vn , 25). Sunt ct alia testimonia, in quibus est quod ait, Sapite ad temperantiam, sicut unicuique Deus partitus est mensuram fidei (Rom. XII, 3). Et quod jam commemoravi: Cratia salvi facti estis per fidem, et hoc non ex vobis, sed Dei donum est (Ephes. n, 8). Et illud quod scripsit ad Ephesios : Pax fratribus et charitas cum fide a Deo Patre et Domino Jesu Christo (Id. vi, 23). Et illud, obi ait : Quia vobis donatum eat pro Christo, non solum ut credatis in eum, verum etiam ut patiamini pro eo (Philipp. i, 29). Utrumque ergo ad Dei gratiam pertinet, et (!dcs credentium, et tolerantia patientium, quia utrumque dixit esse donatum. Et illud maximo, uhi dicit : Habentes autem eumdem spiritum fidei (II Cor. iv, i5). Non cn!tn ait , Scientiam fidei ; sed , spiritum fidei : quod propterea dixit, ut intelligeremus, quia fides et non pctita conceditur, ut ci petenti alia concedantur. Quomodo cnim invocabunt, inquit, ' AM Er. et pferlque Mca., videntur. in quem HOM crediderunt (Rom. x, 14) ? Ergo spiritus gratiæ facit ut habeamus fidem, ut per fidem impctremus orando, ut possimus facere qu:c jubemur. Ideo ipse Apostolus assidue legi pracponit fidem : quoniam quod lex jubct, facere non valemus, nisi per tidem rogando impetremus, ut facere valeamus.

29. Nam si fides liberi est tantummodo arbitrii, nec datur a Deo, propter quid pro cis qui nolunt credere, oramus ut credant? Quod prorsus faceromus inaniter, nisi rectissime crederemus, cthun perversas et fidei contrarias voluntates omnipotentem Deum ad credendum posse convertere. Liberum quidem honnnis arbitrium pulsatur, ubi dicitur : Hodie si vocem ejus audieritis, nolite obdurare corda vestra (Psal. XVIV, 8). Sed nisi posset Deus eliam duritiam cordis aufer - re, non diceret per prophetam : Auferam ab eis tur lapideum, et dabo eia cor carneum. Quod cle novo Tcstamento fuisse prædictum, satis Apostolus ostendit, ubi ait : Epistola nostra nos estis, scripta non atramento, sed spiritu Dei vivi ; non in tabulis lapideis, sed in tabulis cordis carnalibus ( H Cor. III, 2). Quod non idco dictum putemus, ut carnalitcr vivant qui debent spiritualiter vivere : sed , quia lapis sine sensu est, cui comparatum est cor durum , cui nisi carni seutienti cor intelligens debuit comparari? Sic enim hoc dicitur per Ezechielcm prophetam : Et dabo eia , inquit, cor aliud, et spiritum novum dabo eis; et evellam cor lapideum de carne eorum, et dabo eis cor carneum, ut in præceptis meis ambulent, et justificationes mcas observent, et faciant eas : ct erunt milit in populum , et ego ero eia in Deum, dicit Dominus (Ezech. xi, 19, 20). Numquid ergo possumus nisi absurdissime dicere, bonum meritum bonac voluntatis in homine præcessisse, ut evelleretur 1 ab eo cor lapideum : quandoquidcm ipsum cor lapideum non significat nis! durissimam voluotatcm ct adversus Dcun) omnino infle- xibilem ? Ubi cirim pracedit bona voluntas, jam non est utiquc cur lapideum.

30. Nam et alio loco pcr cumdem prophetam Deus manifestissimc ostendit, non propter corum aliqua bona merita ,.sed propter nomcn suum isia facere, ubi ait: Ego facio 2, domus Israel : sed propter nomen meum sanctum quod profanastis in gentibus, quo intrastis illuc : et sanctificabo nomen meum magnum quod profanatum eat in gentibus , quod profanastis in media eorum; et scient gentes quia ego sum Dominus, dic i Adonai Dominus, cum sanctificatus fuero in vobis ante oculos eorum. Et accipiam vos de gentibus, et congregabo vos ex omnibus terris, et inducam vos in terram vestram : et aspergam vos agna munda, et mundabimini ab omnibus immunditiis vestris, et ab omnibus idolis vestris, et ' mundabo vos : et dabo vobis cor novum, et spiritum novum dabo in vobis ; et auferetur cor lapideum de carne vestra, et dabo vobis cor carneum , et ' Editi, avelterctur. Atvaticani Mss., cvelteretur : rectc; nam in Ezechiele praemissum est, et evettam. ' Atu. F.r. ct ahquot. Mss., xvn propter uos cgo focio. ' Nic particulam, et, adjecimus ex Ms>s., quibiu ootb scuU! gr.cca lectio LXX. sp ι ritum meuù dabo in vobis: et faciam ut in justificaitonibus meis ambuletis, et judicia mea observetis et faciatis (Ezech. XXXVI, 22-27). Quis ita sit cæcus, ut nun videat; quis ita lapideus, ut non sentiat, istam graliam, non secundum menta bonæ voluntatis dari, Domino dicente atque testante, Ego facio, domus Israel, sed propter nomen meum sanctum ? Quare enim dixit, Ego facio, sed propter nomen meum sanctum; nisi ne illi putarent propter bana merita sua Geri , qua non erubescunt dicere Pelagiani? non solum autem bona merita eorum nulla, vcrum etiam mata merita praecessisse demonstrat, dicendo, sed propter nomen meum sanctum, quod profanastis in gentibus. Quis non videat horrendum malum esse, nomen sanctum Domin! profanare? Et tamen propter ipsum nomen meum, inquit, quod profanastis vos, ego faciam vos bonos, non propter vos : et sanctificabo, inquit, nomen meum magnum, quod profanatum est in gentibus, quod profanastis in medio eorum. Sanctificare se dicit nomen suum , quod superius dixerat sanctum. Hoc est ergo quod oramus in oratione dominica, dicentes, Sanctificetur nomen tuum (Matth. vi, 9): ut sanctificemur in hominibus1, quod per seipsum sine dubio semper cst sanctum. Denique sequitur : Et scient omnes gentes quia ego sum DominuM, dicit Adonai Dominus, cuna sanctificatus fuero in vobis. Cum ergo ipse semper sit sanctus, sanctificatur tamen in eis quibus largitur gratiam tuam , auferendo ab eis cor lapideum, per quod nomen Domini profanaverunt.

CAPUT XV.—31. Nc autem putetur, nihil ibi iacere ipsos homines per liberum arbitrium, ideo in psalmo dicitur, Nolite obdurare corda vestra. Et per ipsum Ezechielem, Projicite a vobis omnes impietates vestras, quas impie egistis in me, et facite nobis cor novum et spiritum novum, et facite omnia mandata mea. Utquid moriemini, domus Israel, dicit Dominus ? quia nolo mortem morientis, dicit Adonai Dominus, et convertimini ' et vivetis (Ezech. xvm, 31, 32). Meminerimus eum dicere, ct convertimini et vivetis; cui dicitur, CoMperte noa, DcM< (Psal. LXXIX, 4, el LXXXV, 5). Meminerimus eum dicere, Projicite a vobis omnes impietates vestras; cum ipse justificet impium (Rom. iv, 5). Meminerimus ipsum dicere, Facite vobis cor novum et spiritum novum; qui dicit, Dabo vobis cor novum , et spiritum novum dabo in vobis. Quomodo ergo qui dicit, Facite vobis; hoc dicit, Dabo vobis ? Quare jubet, si ipse daturus est? Quare dat, si homo facturus est; nisi quia dat quod jubet, cum adjuvat ut faciat cui jubet? Senpcr est autem in nobis voluntas libera, scd non semper est bona. Aut enim a justitia libcra est, quando servit peccato, et tunc est mala : aut a pecrato libera est, quando servit justitiae, et tunc est bona. Gratia vero Dei semper est bona, et per hanc fit ut sit homo bonae voluntatis, qui prius fuit voluntatis malæ. Per hanc etiam fit ut ipsa bona voluntas, ' Antiquiores Mss prætereunt. tu homirribus. ' sic Mss vaticani et G<d!icaui. At editi, scd convertim'm et vivite. quae jam esse coepit, augcaUtr, et lam magna fiat, ut possit inplere divina mandata quai voluerit, cum vatde perfecteque voluerit. Ad hoc enim valet qttod scriptum est, Si volueris, servabis mandata (Eccli. xv, aec. LXX) : ut homo qui volucrit ct non potuerit, nondum se plene velle cognoscat, et oret ut habeat tantam voluntatem, quanta sufficit ad implenda mandata. Sic quippe adjuvatur, ut faciat quod jubetur. Tunc enim utile est vei!c, cum possumus; et tunc utile est posse, cum volumus: nam quid prodest , si qnod non possumus volumus, aut qnod possumus nolumus?

CAPUT XVI. .- 32. Magnum aliqaid Pelagiani se scire putant, quando dicunt, < Non juberet Deus, quod sciret uon posse ab homine fieri. t Quis hoc nesciat t Sed ideo jubet aliqua quae non possumus, ut noverimus quid ab illo petere debeamus. ipsa est enim fides, quae orando impetrat quod lex imperat. Denique ipse qui dixit, Si volueris , conservabis mandata ; in eodem libro Ecclesiastico aliquanto post dicit. Quis dabit in ore meo custodiam, et super labia mea signaculum astutum, ne forte cadum ab eo, et lingua mea perdat me (ld. xm, 33 ) ? Jam certe mandata acceperat: Cohibe linguam tuam a malo, et labia tua ne loquantur dolum (Psal. XXXIII 14 ). Cum ergo vcrum sil quod dixit, Si volueris, conservabis mandata : quare quacrit in ore suo dari custodiam ; similis ei qui dicit in Psalmo, Pone, Domine, custodiam ori meo (Psal. ciL, 5 ) ? Quare non ei sufficit mandatum Dei et voluntas sua; quandoquidem si voluerit, conservabit maHdata ? Quam multa Dei mandata sunt contra superbiam : jam novit ea ; si voluerit, conservabit ea. Quare crgo paulo post dicit, Domine Pater et Deus vitæ meæ, elationem oculorum ne dederis mihi ? Jam dixerat ei lex, Non concupisces ( Exod. xx, 17 ) : velit ergo, et faciat quod jubojtur; quoniam si voluerit, conscrvabit mandata. Quare sequitur et dicit, Coricupiscentiam averte ame? Contra luxuriam Deusqnam mut!a mandavit: faciat ea ; quia si voluerit, conscrvabitmandata. Quid est quod clamatad Deum, Ventris appetitio et concubitus ne apprehendat me ( Eccli. XXIII, 4-6 )? Si hac ei praesenti * diceremus, rectissime nobis responderet et diceret: Ex ista oratione mea, qaa hæec a Deo peto, intelligite quomodo dixerim, Si volueris , conservabis mandata. Certum est enim nos mandata servare, si volumus : sed quia praeparatur voluntas a Domino, ab illo petendum cst ut tantum velimus, quantum sufficit ut volendo facia 1 mus. Certum est nos velle , cum volumus : sett ille facit ut velimus bonum, de quo dictum est, quod paulo ante posui, Præparatur voluntas a Domino (Prov. VIII, sec. LXX); de quo dictum est, A Domino gressua hominis dirigentur, et viam ejus volet (Psal. XXXVI, 23); de quo dictum est, Deus eat qui operatur in vobis et velle (Philipp. u, i5). Certum est nos facere, cum facimus : sed ille facit ut faciamus, praebendo vires ' Am. Er. et plenquc Mss.: Si hocc tvel-, hoc) ei in propscrui. Alii 'luiilam Mss., a hcec ei ut præsentia. efficacissimas volutati, qni dixit, Faciam ut in justificationibus meis ambuletis, et judicia mea observetis et faciatis. Cum dicit, faciam ut faciatis : quid aliud dicit, nisi, auferam a vobis cor lapideum, undo non faciebatis; et dabo vobis cor carneum, unde faciatis ? Et hoc quid est, nisi, Auferam cor durum, unde non faciebatis; et dabo cor obediens, unde faciatis ? Ille facil ut faciamus, cui dicit homo, Pone, Domine, custodiam ori meo. Hoc est enim dicere, Fac ut ponam custodiam ori meo : quod beneficium Dei jam fuerat consecutus, qui dixit, Posui ori meo custodiam (Psal. XXXVIII. 2).

CAPUT XVII. — 35.Qui ergo vult facereDeimandatnm et non potest, jam quidem habet voluntatem bonam, sed adhuc parvam et invalidam : potcrit autem, cum magnam habuerit et robustam. Quando enim martyres magna illa mandata fecerunt, magna utique voluntate, hoc est, magna charitate fecerunt : de qua charitate ipse Dominus ait, Majorem hac charitatem nemo habet, quam ut aMMtam arcam ponat pro amicis suis (Joon. xv, 13 ). Unde et Apostolus dicit, Qui enim diligit proximum, legem implevit : nam, Non adulterabis, Non homicidium facies, Non furaberis, Non concupisces, et al quod eat aliud mandatum, in hoc sermone recapitulatur , Diliges proximum tuum tanquam te ipsum. Dilectio proximi malum non operafur : plenitudo ergo legis, dilectio ( RoM. XIII, 8-10). Ipsam charitatem apostolus Petrus nondum habuit, qaandotimore Dominum ter ncgavit (Matth. xxv!, 69-75). Timor enim non eat in charitate, sicut ait Joantes evangelista in Epistola sua ; sed perfecta charitas foras mittit timorem (IJoan. iv, 18). Et tamen qnamris parva et imperfecta, non deerat, quando dicebat Domino, Animam meam prote ponam (Joan. xin, 37): putabat enim se possc, quod se vellc sentiebat. Et quis istam etsi parvam dare coeperat charitatem, nisi ille qui praeparat voluntatem, et cooperando perficit, quod operando incipit ? Quoniam ipse ut velimus operatur incipiens, qui volentibus cooperatur perficiens. Propter quod ait Apostulus : Certus sum quoniam qui operatur in vobis opus bonum, perficiet usque in diem Christi Jesu ' (Philipp.1, 6). Ut ergo velimus, sine nobis operatur; cum autem volumus, et sic voiumus ut faciamus, nobiscum cooperatur: tamen sine illo vel operante ut velimus , vel cooperante cum volumus, ad bona pietatis opera nihil valemus. De operante illo ut velimus, dictum est: Deus eat enim qui operatur in vobis et velle. De cooperante autem cum jam volumus et volendo facimus : Scimus. inquit, quoniam diligentibus Deum omnia cooperantur in| bonnm (Rom. Ym, 28). Quid est, omnia, nisi et ipsas terribiles saevasque passiones ? Sarcina quippe illa Christi, qcae infirmitati gravis est, levis efficitur charitati. Talibus enim Dominus dixit esse suam sarcinam levem ( Matth. xi, 30), qualis Petrus fuit quando passus est pro Christo, non qualis fuit quando negavit Christum. ' Editi, ponat qiris. Abest, quis* a manuscriptis. ' Corbeiensis Ms., perficict usque M finem. it ergo, etc.

54.1stam charitatem, id est divino amore ardcutissimam voluntatem commendans Apostolus, dicit : Quia noa scparubis charitate Christi ? tribulatio f an angustia ? an persecutio ? an fames ? an nuditas ? ac periculum ? an gladius ? Sicut scriptum est, Quoniam propter te mortificamur tota die, deputati sumus velut oves occisionis. Sed in his omnibus supervincimus per eum qui dilexit nos. Certus sum enim quia neque mors, neque vita , neque angeli, neque principatus, neque præsentia, neque jutura, neque altitudo, neque profundum, neque creatura alia poterit nos separare a charitate Dei, dure est in Christo Jesu Domino nostro (Rom. VIII 33-39). Et alio loco dicit: Adhuc supereminentiorem viam vobis demonstro. Si linguis hominunt loquar et angelorum, charitatem autem non habeam, factus sum æramentum sonans, aut cymbalum tinniens. Et si habuero prophetialm, et si sciero omnia sacramenta, et si habuero omnem fidem, ita ut montes transferam, charitatem autem non habeam, nihil sum. Et si distribuero omnia mea pauperibus, et si tradidero corpus meum ut ardeam, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest. Charitas magnanima eat, benigna est : charitas MOM æmulatur, Mon agit perperam, noM inflatur, non dehonestatur, non quærit quæ sua sunt, non irritatur, non cogitat malum , non gaudet super iniquitate, congaudet autem veritati ; omnia tolerat, omnia credit, omnia sperat, omnia suffert; charitas nunquam cadit. Et paulo post: Manel, inquit, fides, spes, charitas, tria hæc; major autem horum charitas : sectamini charitatem (I Cor. xn, 31-XIV, i). Item dicit ad Galatas : Vos enim in libertatem vocati estis, fratres ; tantum ne libertatem in occas onem camis detia, sed per charitatem servite invicem. Omnis enim lex in uno sermone impletur, in eo quod diliges proximum tuum tanquam te ipsum(Galat. v, 15, 14). Hoc est quod ad Romanos ait, Qui diligit alterum. legem implevit ( Rom. xm, 8). Item dicit ad Colossenses : Super omnia autem hæec charitatem, quoe eat vinculum perfectionis (Coloss. in, 14 ). Etad Timotheum, Finis, inquit, præcepti eat charitas: et adjungens qualis charitas, de corde, inquit; puro, et conscientia bona, et fide non ficta ( I Tim. i, 5 ). Ad Corinthios autem cum 1 dicit, Omnia vestra cum charitate fiant (tCor. xv!, i4) ; satis ostendit, etiam ipsas correptiones, quas asperas et amaras sentiunt qui corripiuntur , cum charitate esse iaciendas. Unde alibi cum dixisset, Corripite inquietos , consolamini pusillanimes, suscipite infirmos : patientes estote ad omnes; moxadjunxit, Videte ne quis malum pro mulo alicui reddat (t Thess, v,44, i5 ). Ergo et quando corripiuntur inquicti, non malum pro malo, sed potius bonum redditur. Haec autem omnia quae nisi charitas operatur ?

35. Et apostolus Petrus: Ante omnia, inquit, mutuam inter noa charitatem perpetuam 2 habentes , quia charitas cooperit multitudinem peccatorum (I Petr. iv, 8). Dicit etiam apostolus Jacobus : Si tamen legem perfi- ' Particula, cum, a Lovaniensibus et a nonnuliis to*. omissa est. ' Edit! et aliquot Mss., perpetuo. Melioris notæ Mss., perpctuam. cits regalem, secundum Scripturas , Diliges proximum tuum tanquam te ipsum, bene facilis (Jacobi II, 8). Item Joannes apostolus : Qui diligit, inquit, fratrem suum, Ut lumine manet ( I Joan. 11, 10 ). Et alio luco: Qui MOn est justus, non est ex Dco, et qui non diligit fratrem suum : quia hæc est annuntiatio quam audivimus ab tuitio, ut diligamus invicem. Itemque alibi : Hoc est, inquit, mandatum illius, ut credamus nomini Filii ejus Jesu Christi, et diligamus invicem ( Id. m, 10, 23 ). Et iterum : Hoc, inquit, mandatum habemus ab ipso, ut qui diligit Deum, diligat et fratrem suum (Id. iv, 2i). Et paulo post : lit hoc, inquit, cognoscimus, quia diligimus filios Dei, cunc Deum diligimus, et præcepta ejus facimus: Hæc est enim dilectio Dei, ut præcepta ejus servemus, et præcepta ejus gravia non sunt ( Id. v,2, 3). Et in Epistola secunda scriptum est: Non quasi præceptum nouum scribam tibi, sed quod hubuimus ab initio, ut diligamus invicem (II Joan. 5 ).

36. Dicit etiam ipse Dominus Jesus, in duobus præceptis dilectionis Dei et dilectionis proximi totam Lcgem Prophetasque' pendere (Matth. xxu, 40). De quibus duobus præceptis in Evangelio secundum Marcum scriptum est : Et accessit unus de scribis qui audierat illos perquirentes, et videns quoniam illis bene responderit, interrogavit eum quod esset primum omnium mandatum. Jesus autem respondit ei : Primum omnium MMMdutum est, Audi, Israel, Dominus Deus tuus Deus unus est; et, Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota mente tua : hoc est prinium mandatum. Secundum autem simile illi : Diliges proxinium tuum tanquam teipsum. Majus horum aliud MOM eat mandatum (Marc. xu, 28-5t). Dicit ctiam in Evangelio secundum Joannem : Mandatum novum do vobis, ut diligatis invicem sicut dilexi fos, ut et vos diligutis invicem. In hoc cognoscent omnes quia discipuli ι nciestis, si dilectionem hubueritis ad invicem (Joan. XIII, 54, 55).

CAPUT XVIII. — 57. Hocc omnia præcepta dilectionis, id est charitatis, quæ tanta et talia sunt, ut quidquid se putaverit homo facere bcne, si fiat sine charnatc, nuUo modo fiat bene; hæc ergo præcepta charit. tis inaniter darentur hominibus, uon habentibus liberum voluntatis arbitrium : scd quia per iegcm dantur ct veterem et novam (quamvis in nora vencrit gartia quæ promittebatur in vetere, lex autcm sine gratia littera cst occidens, in gratia vero spirHus viviticaus), undc est in hominibus charitas Dei et proximi, nisi cx ipso Dco? Nam si non cx Deo, scd cx hominibus, vicerunt Pelagiani: si autem ex Deo, vicimus Pclagianos. Sedeat ergo inter nos judex apostolus Jonn - ncs, ct dicat nobis : Charissimi, diligamus invicem. In his verbis Joannis cum se illi extollere cœpetint 1t dicere, Utquid nobis hoc prœcipitur, nisi quia ex nobis habemus ut invicem diligamus? sequitur continuo idem Joannes, confindens eos et dicens, quia dilectio ex Deo est (i Joan. IV,7).Non itaque ex nobis, sed ex leo cst. Cur crgo d'ctuni cst, Diligamus invicem, quia dilectio ex Deo est; nisi quia præcepto admonitum est liherum arbitrium, ut quæreret Dui donum ? Quod qui. dem sine suo fructu I rorsus admoncretur, uisi prius acciperet aliquid dilectionis, ut addi sibi quæreret unde quod jubcbatur impleret. Cum dicitur, Diligamus irruicem, lex est: cum dicitur, quia dilectio ex Deo ei, gratia est. Sapientia quippe Dei legem et misericordiam in lingua portat (Prov. III, 16, aec. LXX). Uude scriptum est in Psalmo : Etenim benedictionem dubit qui legem dedit (Psal. LXXXIII, 8).

58. Nemo ergo vos fallat, fratres mci: quia nos non diligeremus Deum, nisi nos prior ipse diligeret Idem Joannes apertissime hoc ostendit, et dicit, Nos diligamusquia ipse prior dilexit nos (I JoaM. iv, i9). Gratia nos facit legis diiccLorcs, lex nera ipsa sinc gratia nonnisi praevaricatores facit. Et quod discipulis sun dicit Dominus, Non vos me elegistis, sed ego elegi vos (Joan. xv, 16); nihil aliud iudicat nubis. Si euim nos prius dileximus, ut hoc mertio nos ipse dilgeret; prius illum nos elegimus, ut ab illu eligi mereremur. Sed ipse qui veritas est, aliud dicit, et huic vanitati homtnum apertissime contradicit : Non vos me elegistis, inquit. Si ergo non ciegistis, sine dubio nec dilexistis: quomodo enim eum eligerent, qucm non diligerent' . Sed edo, inquit, vos elegi. Numquid non et ipsi postea elegerunt eum, et omnibus bonis hujus saeculi praetulcrunt? Sed quia electi sun!, elegctunt: non quia elegerunt, ciecti sunt. Eligentium hominum meritum nullum esset, nisi eos cligentis gratia Dei præveniret. -Unde ct apostolus Paulus benedicens Thessalonicenses* : Vos, inquit, Dominus multiplicet, et abundare faciat in charitate in invicem et in omnes ( < Thess. tH, i2). Hanc benedictionem dedit ut nos invicem diligeremus, qui legem dcderat ut invicem diligamus. Denique alio loco ad cosdem, quia siue dubio in quibusdam eorum jam erat, quod eis ut esset optaverat: Gratias, inquit, agere debemus Deo semper pro vobis, fratres, sicut dignum est, quoniam supercrescit fides vestra, et abundat charitas uniuscujusque vestrum in invicem (n Thess. l, 3). Hoc dixit, ne fore de tanto boao quod ex Deo habebant, tanquam ex se ipsis id habentes extollerentur. Quod ergo supererescit fides vestra, inquit, et abundat charitas unluscujusque vestrum in invicem, gratias agere debemus Deo de vobts'; nou ita vos laudare, tanquam hoc habcatis ex vobis.

59. Et ad Timotheum dicit : Non enim dedit nobis Dnus spiritum timoris, sed virtutis et charitatis et continentiæ (II Tim. i, 7). lu qua sane Apostoli testimono cavere debcmus, ne nus arbitremur non accepisse spiritum timoris Dei, quod hinc dubio magnum est Dei donum, de quo dicit propheta Isaias : Requiescet super eum spiritus sapientiæ et intellectus, spiritus consilii fi fortitudiniS, spiritus scientiæ et pieiatis, spiritus timoris Domin (Isai. xi, 2, 5). Non quo tnnorc Petrus Christum negavit, sed illius timoris spiritum accepimus, tii quo dicit ipse Christus : Eum timete, qai habet po* ln manuacn: tis Vaticanis ct Ga!HcauM, A'M diiijinw. * omnes YSS., Colossenses. ' Lov., pro voii . Ain editi et Mss., de vobis. testutem et animam te corpus perdere in gehennam : ira dico vobis, hunc timete. noc autem dixit, ne i!lo timore negaremus cum, quo turbatus est Petrus. Hunc enim auferri coluit a nohis, cum prius dixit : Nolite timere eoa qui corpus occidunt, et postea MOM habent quid faciant ( Luc. XII. 5, 4). Hujus timoris non accepimus spiritum. scd virtutis et charitatis et continentiæ. Dc quo suiritu idem ipse ad R a os nit : Gloriamur in tribulationibus ; scientes quoniam tribulatio patientiam operatur, patientia probationem, probatio spem, spes autem non confundit : quia charitas Dei diffusa est in cordibus nostris per Spiritum sanctum, qui datus est nobis (Rom. v. 3-5) Non itaque pcr nos, scd pcr Spiritum sanctum qni dntus cst nobis, ipsa charitate lit, quam Dci donumesse manifestat, ut tribulatio uon auferat, scd potius operetur patientiam. Ad Ephesios ctinm, pax, inquit, fratribus et charitas cum fide. Magna bona : scd dicat unde ? a Deo. inquit, Putre et Domino Jesu Christo (Ephes. vi, 23). Ergo h.cc magna bona, n"n sunt nixi Dei dona .

CAPUT XIX — 40. Sod non cst mirum, si lux lufpt in tenebris. ut tenebræ cam non comprehendunt (Joan I. 5). In Joanne lux dicit, Ecce qualem dilectionem dedit Mrbis Pater. ut filii Dei vocemur et simus ( I Joan III. t). Et in Pelagianis tenebræ dicunt, Dilectio nobis cx nohis est. Quam si veram, id est, chr!stianam dilectionem haberent, scirent et unde habercn! ; sicut sciebat Apostolus, q!<! dicebat, Nos autem non spiritum hujus mundi accepimus, sed spiritum qui es Deo eat , ut sciamus quæ a Deo donata sunt nobis (1 icor. II. 12). Joannes dicit, Deus dilestio est (I Joan. IT, 16) Kt Pct egiani ctiam ipsum Deum non ex Deu, sed cx semetipsis habere se dicunt: et cum scicntiam legis cx Deo nohis esse fateantur, charit:ncm eX nobis ipsis volunt. N. c audiunt Apostolum dicentem, Scientiu inflai, charitas autem ædificut (t Cor. VIII, i). Quid est ineptius , imo vcro quid cst amentius , ct ab ipsa sanctitate charitatis aliinius, quam confiteri cx Dco esse s' ientiam, qu.r sine charitate inflat, ct cx nobis esse ch:u itatem, qu.u ftcit ut scientia inflaro non possit? hem cum dicat Apostolus, supereminentemscientiæ charitatem Christi ( Ephes. tn, 19) ; quid i st insanius, qu.tm putare ex Duo esse scientiam, quae subdenda est charitati, ct cx hominibus charitatem, qu:e supereminet scientia:? Fides autem vera et doctrioa sana ambas esse dicit ex Deo, quia scriptum est, A facie ejus scientia et intellectus procedit ( Proti. n. sec. LXX): scriptutn est , Charitas ex Deo eat (! Joan, iv, 7). Et legimus, Spiritum scientiæ et pietatis (Isai. XI, 2) : legimus, Spiritum virtutis et charitatis et continentia' (H Tim. i, 7). Scd majus est donum charitas quam scientia : nam scientia quando est in homine, charitas est nccessaria, nc infletur ; charitas autem non æmulatur, non agit perperam, non inflatur (I Cor. xtn. 4).

CAPUT XX. — 4i. Satis me disputasse arbitror adversus eos qni gratiam Dei vehementer oppugnant, qua voluntas humana non tollitnr, sed ex mala mutatur in bonam, ct cum bona fuerit adjuvatur; et sic disputasse ut non magis cgn. quam divina ipsa Sc i- ptura vobiscum locuta sit evidentissimis testimoniis veritatis : quae Scriptura divina si diligenter inspicta* tur, ostendit non solum bonas hominum voluntates quas ipsc facit ex malis, ct a sc factas bonas in actus bonos et in æternam dirigit vitam, verum etiam illas quae conservant (a) sæculi creaturam, ita esse in Dei potestate, ut eas quo voluerit, quando voiucrit, faciat inclinari, vel ad bcneftcia quibusdam præstanda, vc ad poenas quibusdam ingerendas, sicut ipse judicat, occultissimo quidem judicio, sed sinc ulla dubitatione justissimo. Nam invenimus aliqua peccata ctiam pocnas esse aliorum peccatorum : sicut sunt vasa ir:c, qn:c perfecta dicit Apostolus in perditionem (Rom. ix, 23) : sicut cst induratio Pharaonis, cujus ct causa dicitnr, ad ostendendam in illo virtutem Dci (Exod. VII. 3, et x, 1): sicut est fuga Israelitarum a facic hostimn de civitate Gai; in animo enim factus est timor ut fugerent, et hoc factum est ut vindicaretur peccatum et modo, quo fucrat vindicandum : unde dicit Dominus ad Jesum Nave, Non poterunt filii Israel subsistere ante faciet' inimicorum suorum (Josue VII, 4, 12). Qnid cst, Non poterunt subsistere? Quare non subsistebant pcr liberum arbitrium, scd pcr timorem turbata voluntate fugiebant ; nisi quia Dcus dominatur et vo!untatibus hominum, ct quos vult in formidinem convertit iratus? Numquid non hostes Israelitarum adversus populum Dei , quem ducebat Jesus Nave , sua voluntate pugnarunL? Et tamen dicit Scriptura, quia per Dominum factum eat confortari cor eorum, ut obviam irent ad bellum ad Israel, ut exterminarentur (Id. XI, 20). Numquid non sua voluntate homo improbus filius Cemini maledicebat regi David ? Et tamen quid ait David, plenus vera et atta et pia sapicntia'? quid ait illi qui maledicentem percutere voluit? Quid mihi, inquit, et vobis, filii Sarviæ? Dimittite euw, et maledicat; quia Dominus dixit illi maledicere David. Et quis dicet ei , Quare fecisti sic ? Deinde Scriptura divina plenam sententiam rcgis velut ab alio initio repetendo commendans : Et dixit, inquit, David ad Abessa ' et ad onmes pueros ejus: Ecce filius meus qui exiit de utero meo; quærit animam meam, et adhuc modo filius Gemini4 ? Sinite illum, maledicat, quoniam dixit illi Dominus, ut rideat Dominus humilitatem meam, et retribuat 5 mihi bona pra maledicto ejus in die isto (II Reg. xvi, 5-12). Quomodo dixerit Dominus huic homini maledicere David, quis sapicns et intelliget ? Non enim jubendo dixit, ubi obe- - dienlia laudaretur; sed quod ejus voluntatem proprio vitio suo malam in hoc peccatum judicio suo justo ct occulto inclinavit, ideo dictum est, dixit ei Dominus. Nam si jubenti obtemperasset Deo, laudandus potius quam puniendus esset, sicut ex hoc peccato postea ' EdiU♦ a facic. Corbeicnsis Mss. et duo Vaticani, tmUt facienu ' corbeiensis jm., ctalta sapientia; omisso, et pin. ' Editi, ad Abisai. Et Mss., ad . bessa: ut in LXX. 4 Sic manuscriptj Gallicani, vaticani et Belgici juxta graecum LXX, kih prostti nûn o u ιὸ s toû temini Editi teroauto quanto magis hic filius Gemini. a Mss., relribnei. (o) Morel legendum censet, exornant. vide EtcmenL criticT pagg. M. M. PATROL. XLn . (Vinyt-ncuf) novimus esse pnnitum. Sec causa tacita est, cur ei Dominus isto modo dixerit matcdicere David, hoc est, cor ejus matum in hoc peccatum miserit vel dimiserit : ut videat, inquit, Dominus humilitatem meam, et retribuat mihi bona pro maledicto ejus in die lato. Eccc quomodo probatur, Deum uti cordibus etiam malorum ad l tudem atque adjumentum bonorum. Sic usus est Juda tradente Christum, sic usus est Judæcis crucifigentibus Christum. Et quanta inde bona præstitit populis credituris ! Qui et ipso diabolo utitur pessimo, sed optime, ad exercendam ̀ et probandam fidem et pietatem bonorum, non sibi, qui omnia scit antequatn Cant, sed nobis, quibus erat necessarium, ut eo modo ageretur nobiscum. Numquid Mon sua voluntate Abessalon' elogit consilium quod sibi oberat? Et tamen ideo fecit, quia exaudierat Dominus ejus patrem orantem, ut hoc Qeret. Propter quod Scriptura ait : Et Dominus mandavit dissipare consilium Achitophel bonum, ut inducat Dominus tuperAbessalon omnia mala (!! Reg. xvn, i4). Bonum Consilium dixit, quod ad tempus proderat causæ, quia pro ipso erat contra patrem ejus, contra quem rebellaverat, ut posset eum opprimere, nisi Dominus consilium dissipasset quod dederat Achitophel, agendo in corde Abessalon, ut tale consilium repudiaret, et aliud qnod ei non expediebat cligeret.

CAPUT XX!. — 42. Quis non ista judicia divina contremiscal, quibus agit Deus in cordibus etiam malorum hominum quidquid vult, reddens eis tamen secundum merita eorum? Roboam filius Salomonis respuit consilium salubre seniorum, quod ei dederant, ne cum populo dure ageret, et verbis coaevorum suorum potius acquievit, respondendo minaciter quibus leniter debuit. Unde hoc, nisi propria vo!unlate ? Sed binc ab eo recesserunt decem tribus israel, et alium regem sibi constitucrunt Jeroboam, ut irati Dci voluntas fieret, quod etiam futurum esse prædixerat. Quid enim Scriptura dicit? Et non audivit rex plebem, quoniam erat conversio a Domino, ut statueret verbum suum quod locutus eat in manu Achiæ Selonitæ de Jeroboam filio Nabath ( III Reg. XII, 5-20). Nempe sic factum est illud per hominis vohmtatom, ut tamen conversio esset a Domino. Legite libros Paralipomenon, et invenietis in sccundo libro scriptum : Et suscitavit Dominus super Joram spiritum Philistiim et Arabum qui finitimi erant Æthiopibus, et ascenderunt in terram Juda, et dissipaverunt eam, et ceperunt omnem substantiam, quæ in domo regis inventa est (U Par. xxi, 16, i7). Hic ostenditur, Deum suscitare hostes eis terr!s vastandis, quas tali pœna judicat dignas. Numquid tamen Philistiim et Arabes ut terram Judæam dissipandam siue sua voluntate venerunt, aut sic venerunt sua voluntate, ut mendaciter scriptum sit quod Dominus ad hoc facieudum cnrutn spiritum suscitavit? Imo utrumque verum est, quia ct sua voluntate venerunt, et tamen spiritum eorum Dominus suscitavit. Quod etiam sic dici 1 Editi, Jbsalon. Et Infra, n. 42, fht(t silomtat. At mattuscrif.-ti cum LXX constamer l'eruat, ,:be6iclon, Achiee kzloniUB. potest, et eorum spiritum Dominus suscitavit, et tamen sua voluntate venerunt. Agit enim Omnipotens in cordibus hominum etiam motum voluntatis eorum, ut per eos agat quod per eos agere ipse voluerit, qui omnino injuste aliquid velie non novit. Quid est quod homo Dei dixit ad Amessiam' regem, Non veniat tecum exercitus Israel, non eat enim Dominus eum Israel2, omnibus filiis Ephrem : quoniam si putaveris obtinere in illis, in fugam convertet te Deus ante inimicos, quoniam virtus eat Deo vel adjuvare vel in fugam vertere (H Par. xxv, 7, 8)? Quomodo virtus Dei alios adju. vat in bello dando cis fiduciam. alios immisso timore vertit in fugam, nisi quia ille qui in coelo et in terra omnia quaecumque voluit fecit (Psal. CXXXIV, 6), etiam in cordibus hominum operatur ? Legimus quid dixerit Joas rex Israel, mittens nuntium ad Amessiam regem volentem pugnare cum illo. Nam post aliqua dixit: Nunc sede in domo tua. Quid provocas in matum, et cadis, tu et Juda tecum (IV Reg. xiv, 9, 10)? Deinde Scriptura subjunxit : Et non audivit Amessias; quoniam a Deo erat ut traderetur in manus2, quoniam quæsierunt deos Edom (II Par. xxv, 20). Ecce Deus idotolatriæ peccatum volens vindicare, hoc operatus est in ejus corde, cui utique juste irascebatur, ut admonitionem salubrem uon audiret, sed ea contempta iret in bcnum, ubi cum suo exercitu caderet. Per Ezechielem prophetam dicit Dcus, Et propheta si erraverit et locutus fuerit, ego Dominus seduxi prophetam illum, et extendam manum meam super cum, et exterminabo eum de medio populi mei Israel (Ezech. xiv, 9). In libro Esther scriptum est, qua: mulier ei populo Israel in terra captivitatis facta erat uxor alienigence regis Assueri: ergo in ejus libro scripturo est, quod cum haberet necessitatem interveniendi pro populo suo, quem rex, ubicumque in regno ejus esset, jusserat trucidari, oravit ad Dominum : cogcbat enim eam magna necessitas, ut præter jussum regis cl praeter ordinem suum ad illum auderet in. trare (Esther III et tv). Et vidcte quid Scriptura dl- Cat : Et intuitus eat eam tanquam taurus impetu indignationis suæ, et timuit regina, et conversus eat color ejus per dissolutionem, et inclinavit se super caput delicatæ suæ, quæ præcedebat eam : et convertit Deus, et transtulit indignationem ejus in lenitatem (Id. V, sec. LXX). Scriptum est et in Proverbiis Salomonis: Sicut impetus aquæ, sic cor regis in manu Dei ; quocumque voluerit, declinabit illud (Prov. xxi, 1). Et in psalmo centesimo quarto legitur dictum de Ægyptiis, quid cis fecerit Deus : Et convertit cor corum ut odissent populum ejus, ut dolum facerent in servos ejus (Psal. ctv, 25). In Litteris etiam apostolicis videte quae scripti sunt; in Epistola Pauli apostoli ad Romanos: Propterea tradidit illos Deus in desideria cordis eorum, in immunditiam. Item paulo post : Propter hoc tradidit tUos Deus in passiones ignominiæ. ' sic manu6criptt, juxta LXX. At editi, imasiam . ' !Hc particulam, et, delevimus, quia abest a manuscriptis et LXX. ' fierique Mss, M manum. Editi, in manus ejns. Abest, ejiuy a manuscriptis et LXX. Item pAUlo post : Sicut non probaverunt Deum habere in notitiam, tradidit illos Deus in reprobam mentem, ut faciant quæ non conveniunt (Rom. i, 24, 26, 28). Et ad Thessalonicenses in Epistola secunda ait do quibusdam : Proeo quod dilectionem veritatis MOt receperunt, nt salvi fierent, et ideo mittet illis Deus operationem erroris, at credant mendacio, ut judicentur omnes qui MOM crediderunt veritati; sed consenterunt . iniquitati ( I I Thess. n, 10, H).

43. Ulis et talibus testimoniis divinorum eloquionuM, quæ omhia commemorare nimis longum est, satis, quantum existima, manifestatur, operari Deum in cordibus hominum ad inclinandas eorum voluntates quocomque voluerit, sive ad bona pro sua misericordia, sive xd mala pro meritis eorum, judicio ut!quc sto aliquando aperto, aliquando occulto, semper tatnen justo. Fixum cnim debct esse ct immobile in corde vestro, qnia non est iniquitas apud Deum (Rom. ix, 14). Ac per hoc quando legitis in Litteris veritatis, a Deo seduci homines, aut obtundi vel obdurari corda eorum, nolite dubitare præcessisse mala merita eorum, ut juste ista paterentur : ne incurratis in illud proverbium Salomonis, Insipientia viri violat vias ejus, Deum antem causatur in corde auo (Proc. xix, 3). Gratia vero non secundum merita hominum datur, alioquin gratia jam non est gratia (Rom. xi, 6) : quia ideo gratia vocatur, quia gratis datur. Si autem potens cst, sive pcr Angelos, vet bonoj vel malos, sive quocumque alio modo operari etiam in cordibus malorum, pro mcritis corum, quorum malitiam non ipse fecit, sed aut originaliter tracta est ab Adam, aut crevit per propriam voluntatem : quid mirutn est, si per Spiritum sanctum opcratnr in cordibus electorum suorum bona, qui opcratus est ut ipsa corda essent cx malis bona ?

CAPUT XXII. — 44. Scd suspicentur homines quælibet merita bona, qua; putant præcedere, ut justificentur per Dei gratiam ; non intelligentes , cnm boc dicunt, nihil aliud quam se negare gratiam : sed, ut dixi, quod volunt de mpjoribus suspicentur; de parvulis certe Pelagiani quid respondeant non inveniunt, quorum ncc voluntas ulla est in accipicnda gratia, cujus voluntatis meritum præcessisse dicant, et insuper eos cHam cum fletu reluctari videmus, quando baptizantur et divina Sacramenta percipiunt; quod cis ad magnum impietatis pecratum imputaretur, si jam libero utcrentur arbitrio r et tamen hæret etiam in reluctantibus gratia, apertissime nullo bono merito præcedente, alioquin gratia jam non esset gratia. Et aliquando filiis infidelium præstatur hisce gratia, cum occuha Dei providentia in manus piorum quomodocunque perveniunt: aliquando autem (ilii fidelium non eam consequuntur, aliquo impedimento exsistente, ne possit periclitantibus subveniri. Fiunt vero ista per occultam Dei providentiam, cujus inscrutabilia Bunt judicia, et investigabiles vta; : quod ut Apostolus diceret, quid prædixerit intuemini. Agebat cnim deJudaeis et Gentibus, cum scriberet ad Romanos, id est, ad Centes, et ait: Sicut enim aliquando vos non credidistis Dco , nunc autcm misericordiam canseculi estis in illorum incredulitate ; ita et At nunc non crediderunt tu vestra misericordia, at et ipsi misericordidm consequantur : conclusU enim Deus omnes iri infidelitate, utomnium misereatur (Rom. XI, 30-33). Et cum nt' tendisset quid dixerit, admirans sententiæ suæ certam quidem vcritatcm , scd magnam profunditalem, quo' modo concluserit Deus omnes in infid litate, ut om' nium misercatur, quasi faciens mala ut vcnircni bona, mox exclamavit atque ait : 0 altitudo divitiarum sapientiæ et scientiæ Dei ! quam inscrutabilia sunt judicia ejus, et investigabiles viæ ejus! Hæc enim inscrulabilia judicia et investigabiles vias perversi homines . non cogitantes, et proclives ad reprehendendum, non idonei ad intelligendum , putabant ct jactitabant Apostolum dicere, Faciamus mala, ut veniant bona (Id. n!, 8. ) Quod absit ut Apostolus diceret : sed homines non intelligentes hpc putabant dic!, quando audicbant quod dixit Apostolus, Lex autcmsubintravit, ut abundaret delictum: ubi autem abundavit delictum, superabundavit gratia (Id. 5, 20). Scd utique gratia id agit, ut jam fiant bona ab eis qni fecerunt mala; non ut perseverent inmalis, ct reddi sibi cxi stiment bona. Nun itaque debent dicere, Faciamus mala, ut veniant bona : scil, Fccimus mala, et vencrunt bona ; jam faciamuS bona, ut in futuro sacculo recipiamns pro bonis bona, qui in hoc sæculo recipimus pro malis bona. Propter quod scriptum est in Psalmo ; Misericordiam et judicium cantabo tibi, Domine (Psal. c, I). Prius itaque non ideo venit Filius hominis in mundum, ut judicet mundum, scd ut salvetur mundus per ipsum (Joan. nt, n): hoc prupter misericordiam : postea vero propter judicium venturus est judicare vivos et mortuos; quamvis et in hoc tempore ipsa salvatio non fiat sine judicio, sed occulto, ideo ait, In judicium veni in hunc mundum, ut qui non vident, videant; et qui vident, cæci fiant (Id. ix, 59).

CAPUT XXIII. — 45. Ad occuita crgo Dci judicia revocate, quando videtis in una causa, quam cene habent omnes parvuli, hæreditatium matum trahentes ex Adam, huic subveniri ut baptizetur, illi non subveniri ut in ipsa obligatione moriatur; illum baptizatum hi hac vita relinqui, quen< præscivit Deus impium fulurum, istum vero baptizatum rapi ex hac vita, ne malitia mutet intellectum ejus (Sap. iv, 11): ct nolite in istis clare injustitiam vel insipientiam Deo, apud quem justitiæ fons est et sapientiæ : sed sicut Voscihortatus sum ab initio sermonis hujns, in qnod per- venistis, in eo ambulate, et 1 hoc quoqne vobis Deos revelabit (Philipp. III, 16 et 15). et si non in Irae vita, certe in altera : nihil est enim occultum quod non revelabitur (Matth. x, 26). Quando ergo audilis dicentem Dominum, Ego Dominus seduxi prophetam il- lum (Ezech. xiv, 9); et quoa ait Apostolus, Cujus vult miseretur, et quem vult obdurat (Rom. ix, 18) : in ea quem seduci permittit vet obdurari 2, maia ejus me' nuc in editis fron.isswn est, a aliquid alutr scpitit, quod in manuscriptis uon crat. ' AiiHlWl MS8. , vcl Urtwat. hita credite; in eo vero cujns miseretur, gratiam Dei non reddentis mala pro matis. sed bona pro m:Iis, fideliter et indubitanter agnoscite. Kcc idco nufcrans a Pharaone liberum arbitrium, quia multis locis dicit Deus, Ego induravi Pharaonem ; vd, induravi, aut indurabo cor Pharaonis (Exod. tv-xtv, passim). Non enim propterca ipsc Pharao non induravit cor suum. Mam et hoc de illo legitur, quando ablata est ab Ægyptiis cynomyia, dicente Scriptura : Et ingravavit Pharao cor suum et in isto tempore, et noluit dimittere populum (Id. vin, 52). Ac per hoc ct Deus induravit per justum judicium, ct ipsc Pharao per hberum arbitrium Certi ergo estote quia non crit inanis tabor vester, si in bono proposito proficientes perseveretis usque in Hincm. Deus enim qui modo illis quos Hberat non reddit secundum opcra corum, tunc reddet unicuique secundum opcra ejus (Matth. xvi, 27). Reddet omnino Deus et mala pro matis, quoniam justus esi; et bona pro malis, quoniam bonus cst; et bona pro bonis, quoniam bouus et justus est ; lantummodo mala pro bonis non reddet, quoniam injuslus non cst. Reddet ergo mala pro matis, poenam pro injustitia; ct reddet bona pro malis, gratiam pro injustitia; et reddet bona pro bonis, gratiam pro gratia.

CAPUT XXIV. — 46. Repetite assidnc librum istum, et si imcHigitis, Dec gratias agite : ubi autem non intelligitis, orate ut intelligatis : dabit enim vobit Dominus intellectum. Mementote scriptum esse : si quis vestrum indiget sapientia, postulet a Deo , qui dat omnibus affluenter et non improperat, et dabitur ei (Jacobi i, 5). Ipsa est sapientia desursum descendens, sicut ipse apostolus Jacobus dicit. illam vero sapien* tiam repellite a vobis, et orate ut non sit in vobis, quam detestatus est, ubi ait : Quodsi zelum amarum habetis, et contentiones in vobis sunt, non est ista sapientia desursum descendens; sed terrena, animalis, diabolica. Ubi enim zelus et contentio est, ibi inconstantia et omne opus pravum. Quæ autem desursum est sapientia, primum quidem pudica ut, deinde pacifica, modesta, suadibilis, plena misericordia et fructibus bonis, inæsti- mObilis, sine simulatione (Id. III, 14-17.) Quid boni ergo non habebit, qui hmc sapientiam postularit et impetrarit a Domino? Et hinc intelligite gratiam ; qma si cx nohis esset ista sapientia, desursum non esset, nec ab ipso qui nos crcavit Deo postulanda esset. Fratres, orate ct pro nobis, ut temperanter ct pie et juste vivamus in hoc sæculo, exspectantes iilam beatam spem, et manifestationem Domini et Salvatoris nostri Jesu Christi ( Tit. n, i2, i5), cui cst honor et gloria et regnum cnm Patre et Spiritu sancto in sæcula sæculorum. Amen.