Docct cavendum esse, ne vel gratia negato libero arbitrio, vel negata gratia liberum arbitrium defendatur: nam !ibcrum volunlatis arbitrium messe homini,coustare ex scri, mirarum testimoniis; de ipsa etiam gratia Dei, sine qua nihil boni agerc possumus, daLa esse in iisdem Scripturis divina documenta. Postea conlra Pelagianos probat gratiam non secundum merita nostra dari. Explicat quomodo vita aeterna, quæ bonis operibus redditur, vere sit gratia. 'niu vero monstrat quod necque scicntia legis, neque natura, neque sola rcmissio peccatorum sit illa gratia quae per Jesum christum Dominum nostrum datur, sed ipsa gratia iaciat ut lex impleatur, ut natura liberetur, ne peccatum aominetnr. Expugnat vanumiliud Pelagianorum peraugium, quo dicunt, < gratiam, etsi non secuudum merita bonorum operum detur, tamen dari secundum « merita bonæ voluntatis, qua: praecedit, credentis et orantis. * Incidit in quaesUonem, cur Deus jubet quod itse daturus est; et an jubeat aliqua qn:e uon possumus. charitatem, sine qua praecepta non implentur, non in nobis uisi ex it so Dio esse convincit. ostendit operari Deum in cordibus bominum ad inclinandas eorum voluntates quocumque voluerit, sive ad bona pro sua misericordia, sive ad mah pro meritis eorum. judicio utique suo aliquando aperto, aliquando occulto, semcer tamen iusto. Tandem gratuitæ gratiæ nec meritis redditæ luculentum exemplum suppeLcre in iis parvulis qui saivantur, dnm ali unam cum ipsis causam trabentes pereunt.
CAPUT PRIMUM. — i. Propter cos qui hominis liberum arbitrium sic prædicant et defendunt, ut Dei gmtiam qua vocamur ad eum et a nostris malis meritis libcramur , et pcr quam bona merita comparamus quibus ad vitam perveni.unus æternam , negare audcant et concmur auferre , multa jam disseruimus, litterisque mandavimus, quantum nobis hominus donare dignatus est. Scd quoniam sunt quidam , qui sic gratiam Dci defendunt, ut negent hominis liberum arbitrium; aut quando gratia defenditur, negari existiment liberum arbitrium; binc aliquid scribcre ad vestram Charitatem, Valentine frater, ct cæteri qni simul Dco scrvitis compellente mutua charitate curavi. Nuntiatum est enim mihi dc vobis, fratres, ab aliquibus qui in vestra congregatione sunt, et ad nos inde venerunt, per quos et ista dtreximus , quod de bac re dissensiones in vobis sint. Itaque, dilectissimi, ne vos perturbet Imjus quaestionis obscuritas, moneo vos primum, ut de iis quac intelligitis, agatis Deo gratias : quidquid est autcm quo pervenire nondum potest. vestrae mentis intentio, pacem inter vos et charitatem servantes, a Domino ut intelligatis orate; et donec vos ipse perducat ad ea quae nondum intelligitis , ibi atubutate quo pervenire potuistis. Hoc admonet apostolus Paulus , qui cnm dixisset nondutn se essc perfectum , paulo post :nit, Quotquot ergo perfecti hoc sapiamus ; id est, ita nos esse perfectos , ut nondum ad perfectionem quae nobis suflicit venerimus : continuoque subjunxit, Et si quid aliter sapitis, hoc quoque vobis Deus revelabit : verumtamen in quod pervenimus , in eo ambulemus ( Philipp. iii, 12-16). Amhulando quippe. in quod pervenimus, et quo nondum pervenimus pervenire poterimus, Deo nobis revelante si quid aliter sapi- mus, si ea quæ jam revelavit non relinquamus.
CAPUT II. — 2. Revelavit autem nobis per Scripturas suas sanctas, esse in homine liberum voluntatis arbitrium. Quomodo autcm revelaverit, commemoro vos , non huntano doquio, sed divino. Primum, quia ipsa divina præcepta homini non prodessent, nisi haberet liberum voluntatis arbitrium, quo ca facicns ad prontissa præmia perveniret. Ideo enitn dma suut, ut homo excusationem de ignorantia non habcret: sicut Dominu; dicit in Evangelio de Judæis. Si non venissem et locutus eis fuissem , peccatum non haberent : nunc autem excusationem MOM habent de peccato suo (JooM. xv, 22 ). De quo peccato dicit , nisi de illo magno , qnod præsciebat corum futurum quando ista dicebat, id cst, quo eum fuerant occisuri ? Neque enim nullum babebant peccatum , antoquam Christus venisset in carne ad eos. Item dicit Apostolus : Revelatur ira Dei de cælo in omnem impietatem et injustitiam hominum eorum , qui veritatem in iniquitate detinent: quia quod notum eat Dei, manifestum est in illis ; Deus enim illis manifestavit. Invisibilia enim ejus, a creatura mundi, per ea quæ facta suni, intellecta conspiciuntur; sempiterna quoque virtus ejus ac divinitas , ut sint inexcusabiles ( Rom. i, 18-20).
Hujus oporis exemplaria pro concinnanda nova hac ediHono plura et perquam egregia collata sunt, scilicet anmama bobliathecæ vaticanæ sex. et quatuordecim Gallicana, ex tibliotheca Regia umun, ex Colbertina unum, ex sorbonica unum, a:iud Retncusis Ecclesiæ, aliud clarissimi viri Nicolai Manessier, Doctoris Theologi Parisiensis ut socii surhomfi, alia duo ex abbatia Cisterciensi, alind ex Corhetens! vetustissimum ante mille, ut videtur, anna sat i- pium, cætera cx monasteriis Pratellensi, Gemmoticensi, Beccensi, Michaelino, casalensi, et Andegavensi S. Albini : examicatæ træterea variantes lectiones codicum sex Bclgicorum, quæ apud Lovaaieuses exstant, et perlectae fuerunt celebriores editiones'm. hr. et Lov.
Comparavimus præterea eas omnes editioncs initio Retr. etConfess., t. 1, memoratus. M. • (tfj ::vry tus anno christi 123aut t27. Quomodo dicit inexcusabiles, nisi de ilia excusatione qaa solet dicere humana superbia , Si scissem , fecissem ; ideo non feci , quia nescivi ? ant, Si scirem , facerem ; ideo non facio, quia nescio?Haec eis excusatio tollitur , quando praeceptum datur, vel scientia non peccandi manifestatur.
3. Sed sunt homines qui etiam de ipso Deo se excusare conantur , quibus dicit apostolas Jacobus : Nemo cum tentatur, dicat , Quoniam a Deo tenter1. Deus enim intentator malorum est : ipse autem neminem tentat. Unusquisque vero tentatur a concupiscentia sua abstractus et illectus : deinde concupiscentia cum conceperit, parit peccatum; peccatum vero cum consummatum fuerit, generat mortem (Jacott i, 13-15 ). Item de ipse Dea se excusare volentibus , respondet liber Proverbiorum Salomonis : Insipientia viri violat vias ejus, Deum autem causatur in corde auo. ( PrOP. XIX , 3 ). Et liber Ecclesiasticus dicit : Ne dixeris, Quia propter Dominum recessi: quæ enim odit MOM facias. Ne dixeris, Quia ipse me induxit : non enim opus habet viro peccatore. Omne exsecramentum odit Dominus, et non est amabile timentibus illum. Ipse ab initio fecit hominem , et reliquit eum in mana consilii tui. Si volueris , conservabis mandata, et fidem bonam placiti. Apponit tibi ignem et aquam ; ad quodcumque volueris extende manum tuam. In conspectu hominis vita et mors , et quodcumque placuerit dabitur ei ( Eccli. XV, 11-18). Eece apertissime videmus expressum liberum humanao voluntatis arbitrium.