LIBER PRIMUS.
instituit se ipse Augustinus ad capessendam Dei et animae scientiam ; ac primum divinam opem implorat, tum agnita illius, quam coucupiscil, scientiæ præcellentia, colloquitur secum de animi sui sanitate promovenda, ut ad contemplandum Deum tuto demum assurgal. Ad extremum libri colligit, ea quæ vere sunt, immortalia esse.
CAPUT PRIMUM. — Precatio ad Deum.
I. Volventi mihi multa ac varia mecam diu, ac per multos dies sedulo quaerenti memetipsum ac bonum meum, quidve mali evitandum esset; ait mihi subito, sive ego ipsf, sive alius quis extrinsecus, sive intrinsecus, nescio : nam hoc ipsum est quod magnopere scire molior : ait ergo mihi, R. (b). Ecce, faic te invenisse aliquid; cui commendabis, ut pergas ad alia ? A. Memoriæ scilicet. R. Tantane ilia est ut excogitata omnia bene servet? A. Difficile est, imo non potest. R. Ergo scribendum est. Sed quid agis, quod valetudo tua scribendi laborem recusat? Nee ista dictari debent; nam solitudincm meram desiderant. A. V crum dicis. Itaque prorsus nescio quid agam. R. Ora salutem et auxilium quo ad concupita pervenias, et hoc ipsum litteris manda, ut prole tua lias animosior. Deinde quod hivenis paucis conclusiunculis breviter collige. Nec modo cures invitationem turbæ legentium; paucis ista sat erunt civibus tuis. A. Ita faciam.
i. Deus universitatis conditor, praesta mihi primum ut bene te rogem, deinde ut me agam dignum quem exaudias, postremo ut liberes. Deus pcr quein omnia, que per se non essent, tendunt esse. Deus qui ne id quidem quod se invicem perimit, perire permittis. Deus qui de nihilo mundum istum creasti, quem omnium oculi senliurtt pulcherrimum. Deus qui malum non f.icis, et facis esse ne pessimum flat. Deus qui paucis ad id quod vere est refugientibus, ostendis malum nibil esse. Deus per quem universitas etiam cum sinistra parte pei fecta est. Deus a que; dissonantia usque in extremum nulla est, cum deteriora melioribus coniciunt. Deus quem amat omne quod potest amare, sive sciens, sive nesciens. Deus in quo sunt omnia, cui tamen universæ creaturæ nec turpitudo turpis cst, nec malitia nocet, nec error errat. Deus qui nisi mundos verum scire noluisti. Deus pater veritatis, pater sapicntiae, pater veræ summa'que vitæ, pater beatitudinis, pater boni ct pulchri, pater intelligibilis lucis, pater evigilationis atque illuminationis nostræ, piter pignoris quo admonemur redire ad te.
3. Te invoco, Deus veritas, in quo et a quo et per quem vera sunt, quae vera sunt omnia. Deus sapientia, in quo et a quo et per quem sapiunt, quæ sapiunt omnia. Deus vera et summa vita, in quo et a quo et per quem vivunt, quæ vere summeque vivunt omnia. Deus beatitudo , in quo et a quo et per quem beata sunt, quæ beata suntomnia. Deds bonum et pulchrum, in quo et a quo et per quem bona et pulchra sunt, quæ bona et pulchra sunt omnia. Deus intelligibilis lux, ill quo et a quo et perquem intelligibiliter lucent, quae intelligibiliter lucent omnia. Deus cujus regnum est totus mundus, quem sensus ignorat. Deus de cujus regno lex etiam in ista regna describitur. Deus a quoaverti, cadere; in quem converti, rcsurgere; in quo manere, consistere est. Deus a quo exire, emori; in quem redire, reviviscere; in quo habitare, vivere est. Deus quem nemo amittit, nisi deceptus; quem nemo quærit, nisi admonitus; qucm nemo invenit, nisi purgatus. Deus quem rclinqucre, hoc cst quod perire ; quem attendere, lac est quod amare; quem videre, boc est quod habere. Deus cui nos fides excitat, spes erigit, charitas jungit, Deus per quem vincimus inimicum, te deprecor. Deus per quem accepimus 1 ne omnino periremus. Deus a quo admonemur ut vigilemus. Deus per quem a malis bona separamus. Deus per quem mala fugimus, et bona scquilnur. Deus per quon non cedimus adversitatibus. Deus per quem bene servimus et bene domlnamur. Deus per quem discimus aliena esse quæ aliquando nostra, et nostra esse quæ aliquando aliena putabamus. Deus per quem malorum escis atque illecebris non hæremus. Deus per quem nos res minutæ non minuunt. Deus per quem melius nostrum deteriori subjectum non est. Deus per quem mors absorbetur in victoriam ( I Cor. xv, 54). Deus qui nos convertis. Deus qui nos eo quod non est cxuis, et eo quod est induis. Deus qui nos exaudibiles facis. Deus qui nos munis '. Deus qui nos in omnem veritatem inducis. Deus qui nobis omnia bona loqucris, nec insanos facis, nec a quoquam fieri sinis. Deus qui nos revocas in viam. Deus qui nos deducis ad januam. Deus qui facis ut pulsantibus aperiatur (Matth. vn, 8). Deus qni nobis das panem vitae. DeuS per quem sitimus polum, quo hausto nunquam sitiamus ( Joan. VI, 55). Deus qni arguis sæculum de peccato, de justitia, et de judicio (Id. XVI, 8). Deus per quem nos non movent qui minimc credunt. Deus per quem improbamus eorum errorem, qui animarum mcrita nulla esse apud te putant. Deus per quem non si rvimus infirmis et egenis elementis (Galat. IV, 9 ). Deus qui nos purgas, et ad divina praeparas præmia, adveni mihi propitius tu.
A. Quidquid a me dictum est, unus Deus tu, tu veni mihi in auxilium; una æterna vera substantia, ubi nulla discrepantia, nulla confusio, nulla transitio, nulla indigentia, nulla mors. Ubi summa concordia, summa evidentia, summa constantia, summa pleniludo, summa vita. Ubi nihil deest, nihil redundat. Ubi qui gignit, et quem gignit unum est (a). Deus cui serviunt omnia, quæ serviunt; cui obtemperat omnis bona anima. Cujus legibus rotantur poti, cursus suos sidera pcragunl, sol exercet diem, luna temperat noclem omnisque mundus per dies, vicissitudine lucis et noctis; per menses, incrementis decrementisque lunaribus; per annos, veris, æstatis, autumni et hiemis successionibus; per lustra, perfectione cursus solaris; per magnos orbes, recursu in ortus suos siderum, magnam rerum constantiam, quantum sensibilis materia patitur, tempornm ordinibus replicationibusque custodit. Deus cujus legibus in ævo stntibus, motus instabilis rerum mutabilium perturbatus esse non sinitur,frenisque circumeuntium sæculorum semper ad similitudinem stabilitatis revocatur : cujus legibus arbitrium animæ liberum est, bonisque præmia ut malis pœnæ, fixis per onmia necessitatibus distributæ sunt. Deus a quo manant usque ad nos omnia bona, a quo coercentur a nobis omnia mala. Deus supra quem nihil, extra quem nihil, sine quo nihil est. v eus sub quo totum est, in quo totum esi, cum quo totum est. Qui fecisti hominem ad imaginem et similitudinem tuam, quod qui se ipse novit agnoscit. Exaudi, exaudi, exaudi me, Deus meus, Domine meus, rex meus, pater meus, causa mea, spes mea, res mea, honor meus, domus mea, patria mea, salus mea, lux mea, vita mea. Exaudi, cxaudi, exaudi me more illo tuo paucis notissimo.