PROLOGUS.
1-2 Expletis I longo vix tempore in duodecim prophetas viginti explanationum libris, et in Danielem Commentariis, cogis me, virgo Christi Eustochium, transire ad Isaiam, et quod sanctæ matri tuæ Paulae, dum viveret, pollicitus sum, tibi reddere. Quod quidem et eruditissimo viro fratri tuo 2 Pammachio promisisse me memini; cumque in affectu par sis, vincis præsentia. Itaque et tibi et illi per te reddo quod debeo, obediens Christi praeceptis, qui ait : Scrutamini Scripturas (Joan. v,39); et, Quærite, et invenietis (Matth. VII, 76), ne illud audiam cum Judaeis : Erratis, nescientes Scripturas, neque virtutem Dei (Matth. xxn, 29). Si enim juxta apostolum Paulum (II Cor. I, 24), Christus Dei vir- tus est, Deique sapientia ; et qui nescit Scripturas, nescit Dei virtutem ejusque sapientiam : ignoratio Scripturarum ignoratio Christi est. Unde orationum tuarum fultus a auxilio, quæ diebus ac noctibus in Dei lege meditaris, et templum es Spiritus sancti, imitabor patremfamilias, qui de thesauro suo prafert nova et vetera ; et sponsam dicentem in Cautico canticorum : Nova et vetera, fratruelis meus , servavi tibi * (Cant. VII, 43); 34 sicque exponam Isalam, ut illum non solum prophetam, sed evangelistam et apostolum doceam. Ipse eniin de se et de caeteris evangelistis ait : Quam speciosi pedes evangelizantium bona, evangelizantium pacem (lsa. LII, 7). Et ad ipsum quasi ad apostolum loquitur Deus : Quem mittam,et quis ibit ad populum istum ? Et ille respondit : Ecce ego, mitte me (Isa. VI, 8).
Nullusque putet, me voluminis istius argumentum brevi cupere sermone comprehendere : cum uni- verea Domini sacramenta praesens Scriptura contineat ; et tam natus de Virgine Emmanuel, quam illustrium patrator operum atque signorum, mortuus ac sepultus, et resurgens 5 ab inferis, et Salvator universarum gentium praedicetur. Quid loquar de physica, ethica et * logica 9 Quidquid sanctarum est Scripturarum, quidquid potest humana lingua , proferre, et mortalium sensus accipere, isto voluniine continetur. De cujus mysteriis testatur ipse qui scripsit : Et erit vobis visio omnium, sicut verba libri signati: quem cum dederint scienti litteras, dicent : Lege istum. Et respondebit : Non possum signatus est enim. Et dabitur liber nescienti litteras : diceturque ei, Lege, et respondebit, Nescio litteras . (Isa. XXIV, 11, 12). Sive igitur hunc librum dedeiis nescienti literas Populo nationum, respondebit : Non possum legere : quia non didici litteras Scripturarum ; sive dederis Scribis et Pharisæis, qui Regis litteras nosse se jaciant, respondebunt : Non possumus legere quia signatus est liber. Quid idcirco cis signatus est? Quoniam non receperunt enin queri signavit Pater (Joan. VI, 27) : qui habet clavem David : Qui aperit, et nemo claudit; qui claudit, et nemo aperit (Apoc. III. 7).
Neque vero, ut Montanus i cum insanis feminis somniat, prophetae in exstasi sunt locuti, ut nescierint quid loquerentur, et cum alios erodirent, ipsi ignorarent quid dicerent. De quibus Apostolus ait : Nescientes qua loquantur, neque de quibus affirment (I Tim. 1, 7) : sed justa Salomonem qui loquitur in Proverbiis : Sapiens intelligit quæ profert de ore suo; et in labiis suis portabit scientiam (Prov. xvi, 23), etiam ipsi sciebant quid dicerent. Si enim sapientes erant prophetæ, quod uegare uon possumus ; etMoses omni eruditus sapientia loquebatur ad Dominum, et Dominus respondebat ei ; et de Daniele ad principem Tyri dicitur : Nunquid sapientior es Daniele (Ezech. -XXVIII, 3) ? ei David sapiens erat qui gloriabatur in Psalmo : Incerta et occulta sapientiœ tute manifestasti mihi (Psal. L, 8), quomodo sapientes prophetæ instar brutorum animantium quid ,licerent, ignorabant ? Legimus et in alio Apostoli loco : Spiritus prophetarum prophetis subjecti sunt 2 (I Cor. xiv, 32) : ut in sua habeam potestate, quando taceant, quando loquantur. Qnod si cui videmur iufirmum, illud ejusdem Apostoli audiat : Prophetœ duo aut tres loquantur, et alii dijudicent: si autem alii fuerit revelatum sedenti, prior taceat (ibid., 29). Qua possunt ratione reticere, cum in ditione a bit Spi l'ilUS qui loquitur per prophetas, vel tacere vel dicere? Si ergo intelligebant quae dicebant, 5-6 cuncta sapienti e rationisque suut plena. Nec aer voce pulsatus ad aures eorum perveniebat; sed Deus loquebatur in animo prophetarum. juxta illud quod alius propheta dicit : Angelus qui loquebatur in me (Zach. I. 9), et : Clamantes in cordibus nostris, Abba, Puter (Cal. IV, 6), et : Audiam quid loquatur in me Dominus Deus (Psal. LXXXIV, 9).
Unde post historiæ veritatem, spiritualiter accipienda sunt omnia : et sic Judaea et Jerusalem, Babylon et Philisthiim, et Moab et Damascus, Ægyptus et desertum mare, Idumæa et Arabia, ac vallis Visionis 4 et ad extremum Tyrus, et Visio quadrupedum intelligenda sunt; ut cuncta quaeramus in sensu, et in omnibus his, quasi sapiens architectus Paulus apostolus jaciat fundamentum, quod non est aliud praeter Christum Jesum. Magnique laboris et operis est, omnem Isaiæ librum velle edisserere, in quo majorum nostrorum ingenia sudaverunt: Græcorum dico. Cæterum apud Latinos grande silentium est, praeter sanctæ memoriæ martyrem Vietorinum 5, qui cum Apostolo diccre poterat : 8 Etsi imperitus sermone, non tamen scientia (II Cor. xi, 9). Scripsit eniin in hunc prophetam juxta editiones quatuor, usque ad Visionem quadrupedum in deserto, Origenes triginta volumina, e quibus vicesimus sextus liber non invenitur. Feruntur et alii sub nomine ejus de Visione ?£τραπόδων, duo ad Gratam libri, qui pseudographi putantur; et viginti- qninque 1 Homiliæ, et £ημειώσεις, qnas nos Excerpta possumus appellare. Ensebius quoque Pamphili juxta historicam explanationem quindecim I edidit volumina ; et Didymus, cujus amicitiis a nuper usi sumus, ab eo loco ubi scriptum est : Consolamini, consolamini populum meum, sacerdotes :loquimini ad cor Jerusalem (Isa. XL, I), usque ad finem voluminis, decem et octo edidit tomos. Apollinaris anteni more suo sic exponit omnia, ut universa transcurrat, et punclis quibusdam atque intorvallis, imo coinpendiis grandis vise spatia prætervolet : ut non lam CoMmentarios qnam indices capitulorum nos legere credamus. Ex quo animadvertis, quantæ difficultatis sit, ut Latini nostri, quorum aures t'astidiosæ sunt, et ad intelligendas Scripturas sanctas nauseant, plausuque tantum eloqnentiæ delectantur, mihi iguoscant, si prolixius locutus fuero ; cum lsaias duodecim prophetis juxta numerum versuum, aut aequalis 4, ant major sit. SicuLi autem praetermissis LXX de Heuraico disputavi, illud in causa e sst quod aut cadem, aui similia sunt pleraque cum cœteris, et duplici editione proposita, nolui libros explanationis extendere, qui etiam in simplici explantione modum brevitatis excedunt. Sed jam propositumexsequamur.