I. Cum omnis vitæ bonæ ac beatæ via in vera religione sit constituta, qua unus Deus colitur, et purgatissima p etate cognoscitur principium naturarum omnium, a quo universitas et inchoatur et perficitur et contine- ADMONITO PP. BENEDICTINORUM. In hujus libri recensione consuluimus Mss. Thuaneum, Regium, Navarricum, SOrbonicum, victorinum, casalensem Corbeiensem, Gemmeticensem, Audoenensem, Beccensem, Germanensem, e Bibliotheca Remensis ecclesiae unum; leetiones ad nos missas Mss. Cisterciensis, Arnuliensis, vaticani, et lectiones Belgicorum quiaque apud Lov.; editiones denique Bad. Er. Lov. et Arnaldi. Comparavimus prœterea eas omnes editiones initio Retr. etConfess., t. I, memoratas. lit (u) scriptus circiter an. ClirisU 300. tur : hinc evidentius error deprehenditur eorum populorum, qui multos deos colere, quam unum verum Deum et Dominum omnium malucrunt, quod eorum sapientes, quos philosophos vocant, scholas habebant dissentientes et templa communia. Non enim vel populos vel sacerdotos latebat, de ipsorum deorum natura quam diversa sentirent, cum suam quisque opinionem publice proliieri non formidaret, atque omnibus, si posset, persuadere moliretur; omnes lameD cum sectatoribus suis diversa ct adversa sentientibus. ad sacra communia nullo prohibente vcnicbaut. Non nunc agitur, quis corum verius senserit; sed certe illud satis, quantum mihi videtur, apparet, aliud cc:s in religione suscepisse cum populo, ct aliud codem ipso populo audiente defendisse privatim.
2. Socrates tamen audacior cacieris fuisse perhibetur jurando per canem quemlibet, et lapidem quemlibet, et quidquid juraturo esset in promptu, et quasi ad manuin oc(urrisset. Credo, intelligebat qualiacumque opera naturæ, quæ administrante divina providentia gignerentur, multo quam hominum et quorumlibet opificum esse meliora, ct ideo divinis honopribus digniora, quam ea quæ in templis colebantur. Noa quod vere lapis ct canis essent colenda sapientibus, sed ut hoc modo intelligerent qui possent, tanta superstitione demersos esse homines, ut emergentibus hic esset tam turpis demonstrandus gradus, ad quem vcnirc si puderet, viderent quanto magis pudendum esset in turpiorcconsistere. Simul et illos qui mundum istum visibilem, summum Deum esse opinabantur, admonebat turpi- tudinis suæ, docens esse consequens ut quilibet lapis tanquam summi Dei particula jure coleretur. Quod si exsecrarentur, mutarent sententiam, et unum Deum quærerent I, qucm solum supra mentes nostras esse, ei a quo omnem animam ct lotum istum mundum fabricatum esse constaret. Postea suavius ad legendum, quam potentius ad persuadendum scripsit Plato. Non euim sic isti nati erant, ut populorum suorum opinionem ad verum cultum ,'cti Dei, a simulacrorum superstitione atque ab hujus mundi vanilale converterent. Itaque et ipse Socrates cum populo simulacra venerabatur, et post ejus damnationem mortemque, nemo ausus est jurare per canem, nee appellare quem. cumque lapidem Jovem, sed hæc tantummodo mcinoriæ litterisque mandare. Quod utrum timore severitatis, an aliqua cognitione temporum fecerint, judicare non est meum.
5. Illud tamen fidentissime dixcrim, pacc horum omnium, qui eorum libros pervicaciter diligunt, christianis temporibus quænam religio potissimum tenenda sit, ct quæ ad veritatem ac beatitatem via est, non esse dubitandum. Si enim Plato ipse viveret, ct me in- 1 Mss. sexdecim, lit ttqum Deum quœrerent. * Mss. novem omiffunt, severitatis; e qui! us Gemmet. ita "..-o5etluitur, all alia cognitione, ctc. terrogantem non aspernaretur, vel potius, si quis ejus discipulus eo ip?o temporc quo vivebat, cum interrogaret, cum sibi ab illo persuaderetur, non corporeis oculis, sed pura mente veritatem vidcri; cui qu;e cumque anima inhæsisset, eam beatam fieri atquo perfectam : ad quam percipiendam nibil magis impedire, quam vitam libidinibus deditam et falsas imagines rerum sensibilium, quæ nohis ab hoc sensibili mundo pcr corpus impressæ, varias opiniones errores. que generarent; quamobrem sanandum esse animum ad intuendam incommulabilem rerum forman, et eodem indo semper se habentem atque undique sua similem pulchritudinem, nec distentam locis, occ tempore variatam, sed unum atque idem omni ex parte servantem, quam non crederent esse homines, cum ipsa vere summeque sit : cætera nasei, occidere, fluere, lahi; et tamcnin quantum sunt, air illo aterno Deo per ejns veritatem fabricata constare : iri quibus animæ tantum rationali et intellectuali datum est. ut cjus æternitatis contemplatione perfruatur, atque afficiatur orneturque cx ca, æternamque vitam possit mereri; sed duin nascentium atque transeuntium rerum amore ac dolorc sauciatur, ct dedita consuetudiui hujus vitæ atque sensibus corporis, inanibus evanescit imaginibus, irridct eos, qui dicunt esse aliquid, quod nec istis videatur oculis, nec ullo phantasmate cogitetur, sed mente sola et intelligentia cerni queat: cum hæc ergo a magistro sibi persuaderentur, si ex co quæreret ille discipulus, utrum si quisquam existeret vir magnus atque divinus, qui talia populis persuaderet credenda saltem, si percipere non valerent, aut si qui possent percipere, non pravis opinionibus multitudinis implicati, vulgaribus obruerentur erroribus; cum divinis honoribus dignum judicarct: responderei, credo, ille, non posse hoc ab homine fieri, nisi queri furtc ipsa Dei Virtus atque Sal ientia ab ipsa rerum natura exceptum, nee hominum magisterio, scd intima illuminatione ab incunabulis illustratum, tanta h mestaret gratia, tanta firmitate roboraret, tanta denique majestate subveheret, ut omnia contemnendo quæ pravi homines cupiunt, et omnia perpetiendo quæ horrescunt, et omnia faciendo quæ mirantur, gcnus humantun ad tam salubrem fidem sununo amore atue auctoritate converteret. De honoribus vcro cjus frustra se consuli, cum facile possit existimari quanti honores debeantur Sapientiæ Dci, qua gestante cl gubernante ille pro vera salute generis humani, magnum aliquid proprium, ct quod supra homiucs esset, mererctur.
4. Qua: si facta sunt, si litteris monumenlisquc celebrantur, si ab una rcgiune terrarum , in qua sola unus colebatur Deus, et ubi talem nasci oportebat, per totum orbem terrarum missi electi viri, virtutibus atque sermonibus divini amoris inccudia concitarunt; si confirmata saluberrima disciplina, illuminatas terras posteris reliquerunt; et, nc de præteritis loquar, quæ potest quisque non credere, si hodic per gentes fropulosque prædicatur : In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, ct Deus crat Verbum : hoc erat in principio apud Deum. ,Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil ( Joan. I, 1-3). Si ad hoc percipiendum, diligendum, perfruendum ut anima sanetur. et tantæ luci hauriendæ mentis acies convalescal, dicitur avaris, Nolite vobis condere thesauros in terra, ubi tinea et ærugo exterminant, et ubi fures effodiunt et furantur; sed thesaurizate vobis thesauros in cœlo, ubi neque tinea neque rubigo exterminant, neque fures effodiunt, neque furantur : ubi enim est thesaurus tuus, ibi est et cor tuum ( Matth. VI,19-21) : dicitur luxuriosis, Qui seminat in carne, de carne metet corruptionem : qui seminat in spiritu, de spiritu metet vitam æternam (Calat. vi, 8): dioilur superbis, Qui se exaltat, humiliabitur ; et qui se humiliat, exaltubilur (Luc. XIV, i 1): dicitur iracundis, Accepisti alapam, para alteram maxillam (Matth. v, 59): dicitur discordiosis, Diligite inimicos vestros ( Ibid. 44): dicitur superstitiosis, Regnum Dei intra vos est (Luc. x VII, 21): dicitur curiosis, Nolite quarere quæ videntur, sed quae non videntur. Quæ enim videntur, temporalia sunt : quae autem non videntur, æterna sunt ( II Cor. IV, 18): postremo dicitur omnibus, Nolite diligere mundum, neque ea quæ in mundo sunt: quoniam omne quod in mundo est, concupiscentia carnis est, et concupiscentia oculorum, et ambitio sæculi (I Joan. II, 15, 16).